http://taqvo.moy.su/ Tue, 30 Jun 2015 20:44:01 GMT uCoz Web-Service Россия шимолидаги Коми <br /> Республикасида ифторлик (22 :30) ва <br /> саҳарлик (23 :30) орасидаги фарқ атиги <br /> бир соатни ташкил этмоқда, деб хабар <br /> берди «Islam-today.ru». <br /><br /> Ушбу вақт оралиғида рўзадорлар <br /> нафақат ифторлик ва саҳарлик қилишга, <br /> балки таровеҳ намозини ўқишга ҳам <br /> улгуруши лозим. Коми мусулмонлар <br /> идораси раҳбари Валиаҳмад Гаязовнинг <br /> сўзларига кўра, муфтийлик мусулмон <br /> уламолари фатволарига биноан иш <br /> тутиб, Макка вақти бўйича (тахминан 17 <br /> соат) рўза тутишга рухсат берган. <br /> Қайд этиш жоиз, бундай ҳолат қуёш <br /> деярли бутун сутка давомида ёритиб <br /> турадиган ёки умуман ботмайдиган <br /> ҳудудларга амал қилади. Шунга <br /> қарамай, баъзи мусулмонлар 23 соат <br /> давомида рўза тутишга ўзларида куч <br /> топмоқда. Россия шимолидаги Коми <br /> Республикасида ифторлик (22 :30) ва <br /> саҳарлик (23 :30) орасидаги фарқ атиги <br /> бир соатни ташкил этмоқда, деб хабар <br /> берди «Islam-today.ru». <br /><br /> Ушбу вақт оралиғида рўзадорлар <br /> нафақат ифторлик ва саҳарлик қилишга, <br /> балки таровеҳ намозини ўқишга ҳам <br /> улгуруши лозим. Коми мусулмонлар <br /> идораси раҳбари Валиаҳмад Гаязовнинг <br /> сўзларига кўра, муфтийлик мусулмон <br /> уламолари фатволарига биноан иш <br /> тутиб, Макка вақти бўйича (тахминан 17 <br /> соат) рўза тутишга рухсат берган. <br /> Қайд этиш жоиз, бундай ҳолат қуёш <br /> деярли бутун сутка давомида ёритиб <br /> турадиган ёки умуман ботмайдиган <br /> ҳудудларга амал қилади. Шунга <br /> қарамай, баъзи мусулмонлар 23 соат <br /> давомида рўза тутишга ўзларида куч <br /> топмоқда. https://taqvo.moy.su/news/rossija_shimolida_musulmonlar_sutkasiga_23_soat_rwza_tutajotgani_khabar_ilindi/2015-06-30-132 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/rossija_shimolida_musulmonlar_sutkasiga_23_soat_rwza_tutajotgani_khabar_ilindi/2015-06-30-132 Tue, 30 Jun 2015 20:44:01 GMT Рўзадор поклик мақсадида ғусл қилса ёки <br /> кун иссиғида салқинланиш учун ҳўл <br /> латтага ўранса ҳам унинг рўзаси <br /> очилмайди. Ҳанафийлар наздида бу иш <br /> макруҳ эмас. Оиша ва Умму Салама <br /> розийаллоҳу анҳумолардан ривоят <br /> қилинади: “Биз Расулуллоҳ саллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам эҳтилом бўлмасдан <br /> жунуб ҳолларида тонг оттириб, кейин ғусл <br /> қилиб, кейин рўзани давом эттирганларига <br /> гувоҳ бўлганмиз” (Бухорий ва Муслим <br /> ривояти). <br /> Ривоят қилинишича, Ибн Аббос <br /> розийаллоҳу анҳу Рамазон ойида рўзадор <br /> ҳолида ҳамомга кирган. <br /> Демак, рўзадор ҳолда ғусл қилиш мумкин. <br /> Аммо сувга шўнғиб чўмилиш ҳақида <br /> бундай деб бўлмайди. Сабаби сув <br /> ҳавзалари, бассейн кабиларда чўмилганда <br /> қулоқ ва оғиздан сув кириб кетиш хавфи <br /> бор. Шу сабаб уламолар рўзадор ҳолида <br /> сувга шўнғиб чўмилиш мумкин эмаслигини <br /> таъкидлашган. <br /> Рўза пайтида ғусл қилганда баданнинг сув <br /> кириб кетиш эҳтимо... Рўзадор поклик мақсадида ғусл қилса ёки <br /> кун иссиғида салқинланиш учун ҳўл <br /> латтага ўранса ҳам унинг рўзаси <br /> очилмайди. Ҳанафийлар наздида бу иш <br /> макруҳ эмас. Оиша ва Умму Салама <br /> розийаллоҳу анҳумолардан ривоят <br /> қилинади: “Биз Расулуллоҳ саллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам эҳтилом бўлмасдан <br /> жунуб ҳолларида тонг оттириб, кейин ғусл <br /> қилиб, кейин рўзани давом эттирганларига <br /> гувоҳ бўлганмиз” (Бухорий ва Муслим <br /> ривояти). <br /> Ривоят қилинишича, Ибн Аббос <br /> розийаллоҳу анҳу Рамазон ойида рўзадор <br /> ҳолида ҳамомга кирган. <br /> Демак, рўзадор ҳолда ғусл қилиш мумкин. <br /> Аммо сувга шўнғиб чўмилиш ҳақида <br /> бундай деб бўлмайди. Сабаби сув <br /> ҳавзалари, бассейн кабиларда чўмилганда <br /> қулоқ ва оғиздан сув кириб кетиш хавфи <br /> бор. Шу сабаб уламолар рўзадор ҳолида <br /> сувга шўнғиб чўмилиш мумкин эмаслигини <br /> таъкидлашган. <br /> Рўза пайтида ғусл қилганда баданнинг сув <br /> кириб кетиш эҳтимоли бўлган жойларини <br /> қуруқ сочиқ билан яхшилаб артиш керак. <br /> Жумладан, орқа аврат жойини қуритиш <br /> талаб этилади. Бўлмаса, бу ердан баданга <br /> сув кириб кетиши мумкин. https://taqvo.moy.su/news/rwzador_olda_usl_ilish_mumkinmi/2015-06-28-131 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/rwzador_olda_usl_ilish_mumkinmi/2015-06-28-131 Sat, 27 Jun 2015 22:21:19 GMT Савол: ассалому алайкум. Рамазон ойида <br /> эр-хотин рўза тутмаган бўлса, кундузи ҳам <br /> жинсий алоқа қилса бўладими ёки бу ишни <br /> кечқурун қилиш керакми? <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Рамазон <br /> ойида рўза тутмаган одамнинг қайси <br /> вақтда жинсий алоқа қилишининг фарқи <br /> йўқ. У ўз никоҳидаги аёл билан жинсий <br /> алоқа қилгани учун эмас, балки рўза <br /> тутмагани учун гуноҳкор бўлади. Аслида <br /> қодир бўлган одам Рамазон ойида рўза <br /> тутмаслиги мутлақо мумкин эмас. Сабаби <br /> бу фарз рўза бўлиб, тута олмаганлар <br /> беморликдан соғайгач қазо рўзасини тутиб <br /> берадилар. Бирон узр сабабли рўза <br /> тутмаганлар, Рамазон ойи, қолаверса <br /> мусулмонлар ҳурмати юзасидан ошкора <br /> ҳолда еб-ичишдан сақланишлари афзал. <br /> Демак, Рамазон ойида соғлом одам фарз <br /> рўзани тутиши керак. Рўза тутмасдан <br /> никоҳидаги аёл билан кундузи жинсий <br /> алоқа қилса, фақат рўза тутмагани учун <br /> гуноҳкор бўлади. Рўза тутган киши <b... Савол: ассалому алайкум. Рамазон ойида <br /> эр-хотин рўза тутмаган бўлса, кундузи ҳам <br /> жинсий алоқа қилса бўладими ёки бу ишни <br /> кечқурун қилиш керакми? <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Рамазон <br /> ойида рўза тутмаган одамнинг қайси <br /> вақтда жинсий алоқа қилишининг фарқи <br /> йўқ. У ўз никоҳидаги аёл билан жинсий <br /> алоқа қилгани учун эмас, балки рўза <br /> тутмагани учун гуноҳкор бўлади. Аслида <br /> қодир бўлган одам Рамазон ойида рўза <br /> тутмаслиги мутлақо мумкин эмас. Сабаби <br /> бу фарз рўза бўлиб, тута олмаганлар <br /> беморликдан соғайгач қазо рўзасини тутиб <br /> берадилар. Бирон узр сабабли рўза <br /> тутмаганлар, Рамазон ойи, қолаверса <br /> мусулмонлар ҳурмати юзасидан ошкора <br /> ҳолда еб-ичишдан сақланишлари афзал. <br /> Демак, Рамазон ойида соғлом одам фарз <br /> рўзани тутиши керак. Рўза тутмасдан <br /> никоҳидаги аёл билан кундузи жинсий <br /> алоқа қилса, фақат рўза тутмагани учун <br /> гуноҳкор бўлади. Рўза тутган киши <br /> Рамазоннинг тунларида ўз жуфти ҳалоли <br /> билан муомала қилиши жоиз. <br /> Лекин шуни ҳам эслатиб ўтиш лозим, <br /> рўзадор одамнинг Рамазон кундузида <br /> қасдан жинсий алоқа қилиши мумкин <br /> эмас. Уламолар бу ишнинг ҳаромлигига <br /> иттифоқ қилишган. Сабаби бу билан рўза <br /> бузилиб, унинг қазоси ва каффоратини <br /> адо қилиш вожиб бўлади. Бунда маний <br /> тўкилиши ёки тўкилмаслиги, аёлнинг олди <br /> ёки ҳаром бўлса ҳам орқа йўлига <br /> қўшилишнинг фарқи йўқ. Бундай ҳолатда <br /> икки тарафнинг ҳам рўзаси бузилиб, эр- <br /> хотинга қазо ва каффорат вожиб бўлади. <br /> Яъни, ким рўзадор ҳолида қасдан, билиб <br /> туриб жинсий алоқа қилса, бир қул озод <br /> қилиши, бунга қодир бўлмаса, орасини <br /> узмасдан, Рамазон ва Қурбон ҳайити <br /> бўлмаган вақтларда икки ой рўза тутиши, <br /> агар бунга ҳам имкон топа олмаса, бир <br /> кунда икки марта – эрталаб ва кечқурун <br /> 60 камбағалнинг қорнини тўйғазиши <br /> керак. <br /> Тўрт мазҳаб уламолари наздида, Рамазон <br /> кундузида қасдан жинсий алоқа <br /> қилинганида аёлга ҳам каффоратни адо <br /> қилиш вожиб бўлади. Сабаби у рўзанинг <br /> бузилиши ва каффорат вожиб бўлишига <br /> сабаб бўлди. Ҳанафийлар аёлга каффорат <br /> вожиб бўлишига унинг жинсий алоқада <br /> иштирок этганини эмас, балки айнан фарз <br /> рўзанинг бузилишига сабаб бўлганини важ <br /> (ҳ) қилиб келтиришган. <br /> Ҳанбалийлардан Ибн Ақийлга кўра, агар <br /> хотин Рамазон кундузида эри томонидан <br /> жинсий алоқага мажбурланса ва ўша иш <br /> содир бўлса, аёлга ҳам каффорат вожиб <br /> бўлади. Агар аёл ухлаб ётганида бу иш <br /> қилинса, аёлга каффорат вожиб бўлмайди. <br /> Демак, Рамазон кундузида мусулмон ва <br /> рўзадор эр-хотиннинг жинсий алоқа <br /> қилиши мумкин эмас. Бу ишни тунда <br /> қилсалар бўлади. <br /> Рамазон кундузида узрсиз рўза тутмай <br /> юриш мусулмон одамга тўғри келмайди. <br /> Рўза тутмаган одам жинсий алоқа қилса, <br /> аввало рўза тутмагани, қолаверса, бу ойга <br /> нисбатан ҳурматсизлик қилгани сабаб <br /> маломатга қолиши мумкин. <br /> Биз бунда эрнинг ўз никоҳидаги аёли <br /> билан жинсий алоқа қилишини назарда <br /> тутдик. Аммо ношаръий жинсий алоқа, <br /> яъни зино ҳамма вақт, хоҳ Рамазон, хоҳ <br /> Рамазондан ташқари бўлсин, хоҳ кундузи, <br /> хоҳ кечқурун бўлсин, мутлоқ ҳаромдир. <br /> Зинодан сақланиш шарт. Айниқса, Рамазон <br /> ойида мана шундай ношаръий ишлардан <br /> тавба қилиб, тўғри йўлда юриш <br /> ҳаракатида бўлиш мақсадга мувофиқдир. <br /> Тавфиқ Аллоҳдан! https://taqvo.moy.su/news/ramazon_ojida_zhinsij_alo_a_ilish/2015-06-28-130 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/ramazon_ojida_zhinsij_alo_a_ilish/2015-06-28-130 Sat, 27 Jun 2015 22:19:03 GMT Рўза тутган киши учун саҳарлик ва <br /> ифторлик муҳим ўрин тутади. Саҳарликда <br /> барака бор. Саҳарликни охирги вақти – <br /> бомдод азонигача таъхир (кечиктириб) <br /> қилишни маъқул дейилган. Бунинг <br /> фойдаси шундаки, саҳарлик қилишга <br /> улгурган киши рўза тутишда қийналмайди, <br /> ўзини бардам ва тетик ҳис этади. Айрим <br /> кишилар уйқу ғолиб келганидан кечаси <br /> еган таом билан кифояланиб, саҳарлик <br /> қилишга эринадилар. <br /> Анас розиялллоҳу анҳудан ривоят <br /> қилинади: «Набий алайҳиссалом: <br /> «Саҳарлик қилинглар. Албатта, саҳарликда <br /> барака бордир», дедилар». Аҳли китоблар <br /> рўзани саҳарлик қилмасдан тутишар экан. <br /> Пайғамбаримиз шу жиҳатдан уларга ўхшаб <br /> қолишдан қайтарганлар. Саҳарликка тура <br /> олмаган кишининг ишида унум бўлмайди, <br /> кун бўйи ўзини силласи қуриётгандек <br /> лоҳас сезади. Айниқса, ёзда саҳарликнинг <br /> ўзига хос ўрни билинади. Саҳарлик <br /> қилмаган кишига тутган рўзаси ҳам малол <br /> к... Рўза тутган киши учун саҳарлик ва <br /> ифторлик муҳим ўрин тутади. Саҳарликда <br /> барака бор. Саҳарликни охирги вақти – <br /> бомдод азонигача таъхир (кечиктириб) <br /> қилишни маъқул дейилган. Бунинг <br /> фойдаси шундаки, саҳарлик қилишга <br /> улгурган киши рўза тутишда қийналмайди, <br /> ўзини бардам ва тетик ҳис этади. Айрим <br /> кишилар уйқу ғолиб келганидан кечаси <br /> еган таом билан кифояланиб, саҳарлик <br /> қилишга эринадилар. <br /> Анас розиялллоҳу анҳудан ривоят <br /> қилинади: «Набий алайҳиссалом: <br /> «Саҳарлик қилинглар. Албатта, саҳарликда <br /> барака бордир», дедилар». Аҳли китоблар <br /> рўзани саҳарлик қилмасдан тутишар экан. <br /> Пайғамбаримиз шу жиҳатдан уларга ўхшаб <br /> қолишдан қайтарганлар. Саҳарликка тура <br /> олмаган кишининг ишида унум бўлмайди, <br /> кун бўйи ўзини силласи қуриётгандек <br /> лоҳас сезади. Айниқса, ёзда саҳарликнинг <br /> ўзига хос ўрни билинади. Саҳарлик <br /> қилмаган кишига тутган рўзаси ҳам малол <br /> келиши мумкин. Чунки инсондаги барча <br /> аъзолар етарли озуқа ва қувват олмас <br /> экан, ифтор вақтигача сабр қилиб туриш <br /> осон бўлмайди. Ирода ва қатъият эса ҳар <br /> кимда ҳар хил. Ҳамманинг ҳам саҳарлик <br /> қилмасдан рўза тутиши осон эмас. <br /> Кимки саҳарлик қилишга улгурса <br /> ҳам, улгурмаса ҳам оғиз ёпиш вақтида: <br /> «Рамазон рўзасини субҳдан шомгача Аллоҳ <br /> таоло учун холис тутишга ният қилдим» <br /> деган дуони ўқиб, оғзини ёпиб олади ва <br /> бирон нарса емайди ва ичмайди. <br /> Саҳарликка турадиган киши уйқуга <br /> вақтлироқ ётиб, саҳарликни ўтказиб <br /> юбормаслик чорасини кўргани афзал. <br /> Ифторликнинг саҳарликдан фарқи <br /> шундаки, ифторлик таъжил (шошилиш) <br /> билан адо этишни тақозо этади. Ифторлик <br /> – рўзадор наздидаги энг қувончли вақт. <br /> Кун бўйи бирон нарса емай-ичмай юрган <br /> кишининг ифторлик дастурхонига <br /> ўтирганда, албатта қувониши табиий ҳол. <br /> Ифтор вақти кирганда энг аввал оғиз <br /> очиш дуоси қуйидагича ўқилади: «Эй <br /> Парвардигор, Сен учун рўза тутдим, сенга <br /> иймон келтирдим, Сенга таваккал қилдим, <br /> Сен берган ризқ билан рўзамни очдим. <br /> Менинг аввлгию кейинги гуноҳларимни <br /> кечиргин» . Ифтор вақтидаги дуонинг <br /> ижобат бўлишида шубҳа йўқ. <br /> Пайғамбаримиз ёз ойларида сув билан ва <br /> қиш ойларида хурмо билан оғиз очганлар. <br /> Шунингдек, ифтор вақтини чўзиб <br /> юбормасдан еб-ичиш билан кифояланиш <br /> дуруст. Бу вақтда қоринни ҳаддан <br /> ташқари тўйдириб олиш ҳам ошқозонга <br /> оғирлик қилади. Шунингдек, рўзадор <br /> кундузи кўп ухламаслиги керак. Чунки кўп <br /> ухлаган кишининг қорни тез очқайди. <br /> Рўзасини очган киши ифторликдан кейин <br /> рўзаси мақбул бўлишини тилаб дуо қилиши <br /> лозим. Қорин тўйгандан кейин нафс <br /> уйқуни хоҳлайди. Шу боис хуфтон ва <br /> таровеҳ намозини жамоат билан <br /> масжидда ўқиб олишнинг савоби жуда <br /> катта. Рамазон ойининг сабр ойи деб <br /> номланиши ҳам айнан шу муборак <br /> кечаларни ибодат ва истиғфор билан <br /> ўтказишни назарда тутади. Аллоҳнинг <br /> раҳмати ёғилиб турган Рамазон ойини <br /> саҳарликда оғзини ёпиб, ифторликда <br /> оғзини очишдан иборат деб тушуниш <br /> ғофиллик аломатидир. Имом Ғаззолий <br /> айтганидек: «Бас, кимки нафсга шикаст <br /> етказса, фариштага ўхшагандирки, <br /> фаришталар шу сабабдан Аллоҳ таолога <br /> яқин туради. Кимки бу сифатга эга бўлса, <br /> Ҳақ таолога яқинлашади. Аммо кимки <br /> нафс хоҳиши билан таом еса, шаҳвати <br /> зиёда бўлади. Руҳга нур ҳосил бўлмас». <br /> Рамазон ойининг яна бир ўзига хос гашти <br /> ва завқи шундаки, бу ойда яқин қариндош <br /> ва дўст биродарларга ифторлик қилиб <br /> бериш билан ажр-савоб олинади. Бир <br /> мўмин-мусулмон кишининг кўнглини олиш <br /> ва хурсанд қилишнинг савоби жуда улуғ. <br /> Имом Ғаззолий бу ҳолни шундай <br /> таърифлаган: «Бас, дўстларни меҳмон <br /> қилмоқ кўп садақа беришдан афзал. <br /> Хабарларда келадики, уч нарсадан – <br /> ифторда еган, дўстлар билан еган ва <br /> саҳарликда еган таомдан қиёмат куни <br /> ҳисоб олмаслар». <br /> Демак, саҳарлик ва ифторлик вақтида <br /> ейилган таомдан бандалар қиёмат куни <br /> ҳисоб беришмас экан. Шунинг ўзидан ҳам <br /> саҳарлик ва ифторлик вақтлари нақадар <br /> улуғ экани кўриниб турибди. <br /> Нақл қилишларича, халифа Сулаймон ибн <br /> Абдулмалик бир куни бу олам <br /> неъматларидан қанча баҳраманд бўлдим, <br /> қиёматда ҳолим не кечади, дея фикридан <br /> ўтказди. Шунда олим ва зоҳид Абу Ҳозим <br /> Маккийни эслади. Халифа бир кишини <br /> унинг олдига жўнатиб, ифтор қиладиган <br /> таомидан бирон нарса бериб юборишини <br /> сўради. Абу Ҳозим Маккий халифага бир <br /> ҳовуч қуриган кепакни юборди ва шу <br /> билан ифтор қилишини маълум қилди. <br /> Сулаймон у юборган кепакни кўриб кўп <br /> йиғлади ва кўнглида ўз ҳолига ачиниш <br /> пайдо бўлди. Сўнг уч кун ифтор <br /> қилмасдан рўза тутди. Учинчи куни эса шу <br /> кепак билан ифторлик қилди. <br /> Айтибдиларки, у кечаси хотини билан <br /> қовушади. Шундан ўғли халифа Абдулазиз <br /> дунёга келган экан ва бу ўғлидан Умар <br /> ибн Абдулазиз дунёга келган эканки, ҳар <br /> бири ўз замонида ягонаи жаҳон бўлишди. <br /> Халифаи азизнинг адолат ва фазлу <br /> камоллари у таом баракотидан дебдилар. <br /> Демак, саҳарлик ва ифторлик Аллоҳ таоло <br /> барака ва файз ато этган вақтлар бўлиб, <br /> бу пайтларда бандалар хурсанд бўлади, <br /> ҳамду сано ва шукрлар айтади. <br /> Бобомурод Эрали <br /> Манба: www.muxlis.uz https://taqvo.moy.su/news/sa_arlik_va_iftorlik_fazilati/2015-06-28-129 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/sa_arlik_va_iftorlik_fazilati/2015-06-28-129 Sat, 27 Jun 2015 22:16:58 GMT Савол: ассалому алайкум, муҳтарам устоз! <br /> Ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтган экан: <br /> “Уч оят уч нарсага боғлиқ бўлиб тушган. <br /> Уларнинг бири шеригисиз қабул <br /> қилинмайди. Биринчиси: “Эй иймон <br /> келтирганлар! Аллоҳга итоат этингиз ва <br /> Пайғамбарга итоат этингиз!” (Муҳаммад <br /> сураси, 33). Ким Аллоҳга итоат этса-ю, <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга <br /> итоат этмаса, бу қабул қилинмайди. <br /> Иккинчиси: “Намозни адо қилинглар ва <br /> закотни беринглар!” (Бақара сураси, 43). <br /> Ким намоз ўқиса-ю, закот бермаса, қабул <br /> қилинмайди. Учинчиси: “Сен Менга ва ота- <br /> онангга шукр қил!” (Луқмон сураси, 14). <br /> Ким Аллоҳга шукр қилса-ю, ота-онасига <br /> шукр қилмаса, қабул қилинмайди. Шунинг <br /> учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи <br /> васаллам: “Парвардигор розилиги ота <br /> розилигида, Парвардигор норозилиги ота <br /> норозилигида” деганлар” (Ҳоким ривояти). <br /> Ибн Аббоснинг оятларни тафсир қилароқ <br /> айтган сў... Савол: ассалому алайкум, муҳтарам устоз! <br /> Ибн Аббос розияллоҳу анҳу айтган экан: <br /> “Уч оят уч нарсага боғлиқ бўлиб тушган. <br /> Уларнинг бири шеригисиз қабул <br /> қилинмайди. Биринчиси: “Эй иймон <br /> келтирганлар! Аллоҳга итоат этингиз ва <br /> Пайғамбарга итоат этингиз!” (Муҳаммад <br /> сураси, 33). Ким Аллоҳга итоат этса-ю, <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга <br /> итоат этмаса, бу қабул қилинмайди. <br /> Иккинчиси: “Намозни адо қилинглар ва <br /> закотни беринглар!” (Бақара сураси, 43). <br /> Ким намоз ўқиса-ю, закот бермаса, қабул <br /> қилинмайди. Учинчиси: “Сен Менга ва ота- <br /> онангга шукр қил!” (Луқмон сураси, 14). <br /> Ким Аллоҳга шукр қилса-ю, ота-онасига <br /> шукр қилмаса, қабул қилинмайди. Шунинг <br /> учун Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи <br /> васаллам: “Парвардигор розилиги ота <br /> розилигида, Парвардигор норозилиги ота <br /> норозилигида” деганлар” (Ҳоким ривояти). <br /> Ибн Аббоснинг оятларни тафсир қилароқ <br /> айтган сўзларини шарҳлаб берсангиз. <br /> Баъзи уламолар бу гапни бошқача <br /> тушунтиришади, яъни намоз алоҳида <br /> ибодат, ота-онага яхшилик қилиш алоҳида <br /> ибодат. Агар банда намоз ўқиб туриб, ота- <br /> онасига оқ бўлса, оқлик гуноҳига яраша <br /> жазосини тортади. Лекин ўқиган намози <br /> қабул қилинади, дейдилар. Бошқа <br /> масалаларни ҳам шундай тушунтирадилар. <br /> Яна кўпчиликда шундай саволлар <br /> туғилади: Рамазонда рўза тутиб, намоз <br /> ўқимаганнинг рўзаси қабул бўладими? <br /> Юқоридаги масалада биз мусулмонларга <br /> батафсил тушунтириш берсангиз. <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Банданинг <br /> амали Аллоҳ тарафидан қабул қилиниши <br /> бир қанча омилларга боғлиқ. Жумладан, <br /> имон, амалнинг шариатга мувофиқ <br /> қилиниши, ният, ихлос, риёдан сақланиш, <br /> тақво ва баъзи зикр қилинган <br /> гуноҳлардан узоқ юриш. Масалан, намоз <br /> мисолида оладиган бўлсак, банда ўқиган <br /> намози қабул бўлиши учун аввало у <br /> мусулмон бўлиши керак. Мусулмон <br /> бўлмаган бандага намоз фарз эмас, <br /> ғайридин намоз ўқиса ҳам унга савоб <br /> берилмайди. Кейин намоз қабул бўлиши <br /> учун у шариат ҳукмларига мувофиқ <br /> ўқилиши керак. Намозни қандай ўқиш <br /> кераклиги фиқҳ китобларида ёритилган. <br /> Агар ҳукмларга мувофиқ ўқилмаса, намоз <br /> бузилиши аниқ. Бундай намоз тўғри <br /> бўлмайди ва унга савоб ҳам берилмайди. <br /> Намоз қабул бўлиши учун банда уни холис <br /> Аллоҳ учун ўқиши керак. Намоз соғлиққа <br /> фойда экан, саломатлигимни тиклайман <br /> ёки энди қуда-андалик бўлдик, намоз <br /> ўқимасак қудалар олдида уятга қоламиз, <br /> деган ниятни намоз ўқиган банданинг <br /> амали рад этилади. Сабаби у Аллоҳ учун <br /> амал қилмади. Шунингдек, одамлар <br /> мақтови учун намоз ўқиган одамнинг ҳам <br /> намози қабул бўлмайди. Хуллас, юқорида <br /> саналган шартлар ҳар қандай солиҳ <br /> амалнинг қабул бўлишида муҳим ўрин <br /> тутади. <br /> Аммо бундан ташқари бошқа жиҳат ва <br /> омиллар ҳам борки, банда амали қабул <br /> қилинмаслигига сабаб бўлиши мумкин. <br /> Қуйида шу хусусда келган баъзи <br /> ривоятларни келтирамиз ва кейин хулоса <br /> қиламиз. <br /> ﻋَﻦِ ﺍﻟﺴَّﺎﺋِﺐِ ﺑْﻦِ ﺧَﻼَّﺩٍ ﺃَﻥَّ ﺭَﺳُﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ <br /> ﻗَﺎﻝَ: ﻣَﻦْ ﺃَﺧَﺎﻑَ ﺃَﻫْﻞَ ﺍﻟْﻤَﺪِﻳﻨَﺔِ ﻇُﻠْﻤًﺎ ﺃَﺧَﺎﻓَﻪُ ﺍﻟﻠﻪُ ﻭَﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻟَﻌْﻨَﺔُ ﺍﻟﻠﻪِ <br /> ﻭَﺍﻟْﻤَﻼَﺋِﻜَﺔِ ﻭَﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﺃَﺟْﻤَﻌِﻴﻦَ ﻻَ ﻳَﻘْﺒَﻞُ ﺍﻟﻠﻪُ ﻣِﻨْﻪُ ﻳَﻮْﻡَ ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ ﺻَﺮْﻓًﺎ <br /> ﻭَﻻَ ﻋَﺪْﻻً. ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺃَﺣْﻤَﺪُ ﻭَﺍﻟﻄَّﺒَﺮَﺍﻧِﻲُّ ﻭَﺃَﺑُﻮ ﻧُﻌَﻴْﻢٍ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺻَﺤِﻴﺢٌ. <br /> Соиб ибн Халлоддан ривоят қилинишича, <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам <br /> шундай деганлар: “Ким Мадина аҳлини <br /> зулм билан қўрқитса, Аллоҳ уни қўрқитади <br /> ва унга Аллоҳнинг, фаришталар ва жамики <br /> инсонларнинг лаънати бўлади, Аллоҳ <br /> қиёмат куни унинг фарзини ҳам, нафлини <br /> ҳам қабул қилмайди” (Аҳмад, Табароний <br /> ва Абу Нуайм ривояти. Ҳадис санади <br /> саҳиҳ). <br /> Демак, ким Мадина аҳлига зулм қилса, <br /> уларнинг хотиржамлигини бузса, охиратда <br /> унинг биронта ҳам амали қийматга эга <br /> бўлмас экан. <br /> ﻋَﻦْ ﻋُﻮَﻳْﻢِ ﺑْﻦِ ﺳَﺎﻋِﺪَﺓَ ﺭَﺿِﻲَ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻨْﻪُ ﺃَﻥَّ ﺭَﺳُﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ <br /> ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻝَ: ﺇِﻥَّ ﺍﻟﻠﻪَ ﺗَﺒَﺎﺭَﻙَ ﻭَﺗَﻌَﺎﻟَﻰ ﺍﺧْﺘَﺎﺭَﻧِﻲ ﻭَﺍﺧْﺘَﺎﺭَ ﺑِﻲ <br /> ﺃَﺻْﺤَﺎﺑًﺎ ﻓَﺠَﻌَﻞَ ﻟِﻲ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻭُﺯَﺭَﺍﺀَ ﻭَﺃَﻧْﺼَﺎﺭًﺍ ﻭَﺃَﺻْﻬَﺎﺭًﺍ ﻓَﻤَﻦْ ﺳَﺒَّﻬُﻢْ <br /> ﻓَﻌَﻠَﻴْﻪِ ﻟَﻌْﻨَﺔُ ﺍﻟﻠﻪِ ﻭَﺍﻟْﻤَﻼَﺋِﻜَﺔِ ﻭَﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﺃَﺟْﻤَﻌِﻴﻦَ ﻻَ ﻳُﻘْﺒَﻞُ ﻣِﻨْﻪُ ﻳَﻮْﻡَ <br /> ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ ﺻَﺮْﻑٌ ﻭَﻻَ ﻋَﺪْﻝٌ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟْﺤَﺎﻛِﻢُ ﻭَﺻَﺤَّﺤَﻪُ ﻭَﺍﻟﻄَّﺒَﺮَﺍﻧِﻲُّ. <br /> Увайм ибн Соида розияллоҳу анҳудан <br /> ривоят қилинишича, Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам шундай <br /> деганлар: “Албатта Аллоҳ таборака ва <br /> таоло мени танлаб олди ва менга саҳобалар <br /> танлади. Улар ичидан мен учун вазир, <br /> ёрдамчи ва куёвлар чиқарди. Бас, ким <br /> уларни сўкса, унга Аллоҳнинг, фаришталар <br /> ва жамики инсонларнинг лаънати бўлади. <br /> Қиёмат куни унинг фарзи ҳам, нафли ҳам <br /> қабул қилинмайди” (Ҳоким ва Табароний <br /> ривояти. Ҳоким ривоят санади саҳиҳ <br /> эканини айтган). <br /> Бу ривоятда саҳобаларни ҳақорат қилган, <br /> уларни сўккан банданинг амали бекор <br /> бўлиши, қабул қилинмаслиги айтилмоқда. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﻋَﻤْﺮِﻭ ﺑْﻦِ ﺧَﺎﺭِﺟَﺔَ ﻗَﺎﻝَ : ﻛُﻨْﺖُ ﺗَﺤْﺖَ ﻧَﺎﻗَﺔِ ﺍﻟﻨَّﺒِﻰِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪِ <br /> ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻓَﺴَﻤِﻌْﺘُﻪُ ﻳَﻘُﻮﻝُ: ﻣَﻦِ ﺍﺩَّﻋَﻰ ﺇِﻟَﻰ ﻏَﻴْﺮِ ﺃَﺑِﻴﻪِ ﺃَﻭِ ﺍﻧْﺘَﻤَﻰ <br /> ﺇِﻟَﻰ ﻏَﻴْﺮِ ﻣَﻮَﺍﻟِﻴﻪِ ﺭَﻏْﺒَﺔً ﻋَﻨْﻬُﻢْ ﻓَﻌَﻠَﻴْﻪِ ﻟَﻌْﻨَﺔُ ﺍﻟﻠﻪِ ﻭَﺍﻟْﻤَﻼَﺋِﻜَﺔِ ﻭَﺍﻟﻨَّﺎﺱِ <br /> ﺃَﺟْﻤَﻌِﻴﻦَ ﻻَ ﻳُﻘْﺒَﻞُ ﻣِﻨْﻪُ ﺻَﺮْﻑٌ ﻭَﻻَ ﻋَﺪْﻝٌ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟﺪَّﺍﺭِﻣِﻲُّ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ <br /> ﺣَﺴَﻦٌ. <br /> Амр ибн Хорижадан ривоят қилинади: <br /> “Мен Набий соллаллоҳу алайҳи ва саллам: <br /> “Ким отасидан бошқани (отам, деб) даъво <br /> қилса ёки улардан юз ўгириш учун <br /> мавлоларидан бошқа (мавло) га ўзини <br /> нисбат берса, унга Аллоҳнинг, фаришталар <br /> ва жамики инсонларнинг лаънати бўлади, <br /> унинг фарзи ҳам, нафли ҳам қабул <br /> қилинмайди”, деб айтганларини <br /> эшитганман” (Доримий ривояти. Ривоят <br /> санади ҳасан). <br /> Бировни отам, деб даъво қилиш ҳам ё <br /> қулнинг ўз хожасидан кечиб, бошқаларни <br /> хожа тутиши ҳам унинг амали қабул <br /> бўлмаслигига сабаб бўлар экан. <br /> ﻋَﻦْ ﺃَﺑِﻲ ﺃُﻣَﺎﻣَﺔَ ﻗَﺎﻝَ: ﻗَﺎﻝَ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢْ: <br /> ﺛَﻼَﺛَﺔٌ ﻻَ ﻳُﻘْﺒَﻞُ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻳَﻮْﻡَ ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ ﺻَﺮْﻑٌ ﻭَﻻَ ﻋَﺪْﻝٌ: ﻋَﺎﻕٌّ ﻭَﻣَﻨَّﺎﻥٌ <br /> ﻭَﻣُﻜَﺬِّﺏٌ ﺑِﻘَﺪَﺭٍ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟﻄَّﺒَﺮَﺍﻧِﻲُّ ﻓِﻲ ﺍﻟْﻜَﺒِﻴﺮِ ﻭَﺍﻟْﺒَﻴْﻬَﻘِﻲُّ ﻓِﻲ ﺍﻟْﻘَﻀَﺎﺀِ <br /> ﻭَﺍﻟْﻘَﺪَﺭِ. <br /> Абу Умома розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят <br /> қилади: “Уч тоифанинг қиёмат куни фарзи <br /> ҳам, нафли ҳам қабул қилинмайди: ота- <br /> онасига оққ бўлган (фарзанд) , (қилган <br /> яхшилигини) миннат қилувчи ва қадарни <br /> ёлғонга чиқарувчи” (Табароний “Кабийр”да <br /> ва Байҳақий “Қазо ва қадар”да ривоят <br /> қилган). <br /> Демак, ота-онани ранжитиш ҳам амалнинг <br /> қабул бўлмай қолишига сабаб экан. <br /> Шунингдек, ҳадиснинг зоҳирий маъносига <br /> кўра, қилган амали ва яхшиликларини <br /> гапириб, миннат қилувчи ва тақдирга <br /> ишонмайдиган банданинг солиҳ амаллари <br /> ҳам қабул қилинмаслиги маълум бўлади. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﻄَﺎﺀِ ﺑْﻦِ ﺩِﻳﻨَﺎﺭٍ ﺍﻟْﻬُﺬَﻟِﻲِّ ﺃَﻥَّ ﺭَﺳُﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ <br /> ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻝَ: ﺛَﻼَﺛَﺔٌ ﻻَ ﺗُﻘْﺒَﻞُ ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﺻَﻼَﺓٌ ﻭَﻻَ ﺗَﺼْﻌَﺪُ ﺇِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ ﻭَﻻَ <br /> ﺗُﺠَﺎﻭِﺯُ ﺭُﺀُﻭﺳَﻬُﻢْ: ﺭَﺟُﻞٌ ﺃَﻡَّ ﻗَﻮْﻣًﺎ ﻭَﻫُﻢْ ﻟَﻪُ ﻛَﺎﺭِﻫُﻮﻥَ ﻭَﺭَﺟُﻞٌ ﺻَﻠَّﻰ <br /> ﻋَﻠَﻰ ﺟَﻨَﺎﺯَﺓٍ ﻭَﻟَﻢْ ﻳُﺆْﻣَﺮْ ﻭَﺍﻣْﺮَﺃَﺓٌ ﺩَﻋَﺎﻫَﺎ ﺯَﻭْﺟُﻬَﺎ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻠَّﻴْﻞِ ﻓَﺄَﺑَﺖْ <br /> ﻋَﻠَﻴْﻪِ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﺑْﻦُ ﺧُﺰَﻳْﻤَﺔَ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺻَﺤِﻴﺢٌ. <br /> Ато ибн Дийнор ал-Ҳузайлийдан ривоят <br /> қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам шундай деганлар: “Уч <br /> тоифанинг намози қабул бўлмайди, <br /> осмонга кўтарилмайди, бошларидан нарига <br /> ўтмайди: қавм уни ёмон кўрса-да, уларга <br /> имомлик қиладиган киши, буюрилмаган <br /> бўлса-да, жанозага намоз ўқиган киши ва <br /> эри кечаси олдига чақирганида инкор <br /> қилган хотин” (Ибн Хузайма ривояти. <br /> Ривоят санади саҳиҳ). <br /> Ушбу ҳадисни ўқир эканмиз, намознинг <br /> қабул бўлиши учун биз билган шартлардан <br /> ташқари яна бошқа жиҳатлар ҳам муҳим <br /> эканини билиб оламиз. <br /> Қуръони каримда Одам алайҳис салом <br /> икки ўғли қиссасида “Аллоҳ <br /> тақводорлардангина қабул қилади” ояти, <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам <br /> қурбонлик қилиб, “Эй Аллоҳ, бу <br /> қурбонликни Муҳаммад ва Муҳаммад <br /> оиласидан қабул қил!” деб дуо қилганлари <br /> қилинадиган амалнинг Аллоҳ тарафидан <br /> қабул қилиниши жуда улуғ нарса экани, <br /> ҳар қандай солиҳ амалдек кўринган иш <br /> ҳам илоҳий даргоҳда мақбул <br /> бўлавермаслигига далолат қилади. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﺟَﺎﺑِﺮِ ﺑْﻦِ ﻋَﺒْﺪِ ﺍﻟﻠﻪِ ﻗَﺎﻝَ: ﻗَﺎﻝَ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ <br /> ﻭَﺳَﻠَّﻢَ: ﺛَﻼَﺛَﺔٌ ﻻَ ﻳَﻘْﺒَﻞُ ﺍﻟﻠﻪُ ﻟَﻬُﻢْ ﺻَﻼَﺓً ﻭَﻻَ ﻳَﺮْﻓَﻊُ ﻟَﻬُﻢْ ﺇِﻟَﻰ ﺍﻟﺴَّﻤَﺎﺀِ <br /> ﺣَﺴَﻨَﺔً: ﺍﻟْﻌَﺒْﺪُ ﺍﻵﺑِﻖُ ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﺮْﺟِﻊَ ﺇِﻟَﻰ ﻣَﻮَﺍﻟِﻴﻪِ ﻓَﻴَﻀَﻊَ ﻳَﺪَﻩُ ﻓِﻲ <br /> ﺃَﻳْﺪِﻳﻬِﻢْ ﻭَﺍﻟْﻤَﺮْﺃَﺓُ ﺍﻟﺴَّﺎﺧِﻂُ ﻋَﻠَﻴْﻬَﺎ ﺯَﻭْﺟُﻬَﺎ ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﺮْﺿَﻰ ﻭَﺍﻟﺴَّﻜْﺮَﺍﻥُ <br /> ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﺼْﺤُﻮ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟْﺒَﻴْﻬَﻘِﻲُّ ﻭَﺍﻟﻄَّﺒَﺮَﺍﻧِﻲُّ ﻭَﺍﺑْﻦُ ﺣِﺒَّﺎﻥَ . <br /> Жобир ибн Абдуллоҳ розийаллоҳу анҳу <br /> ривоят қилади: Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам: “Аллоҳ уч тоифанинг <br /> намозини қабул қилмайди ва улар учун <br /> осмонга биронта ҳам яхшилик (савоб <br /> амал)ни кўтармайди. Булар: қочиб кетган <br /> қул, токи хожасининг олдига қайтиб, ўзини <br /> уларга топширгунича; эри ундан <br /> ғазабланган аёл, токи ундан рози <br /> бўлгунича; маст киши, токи ҳушига <br /> келгунча”, деганлар” (Байҳақий, Табароний <br /> ва Ибн Ҳиббон ривоят қилган). <br /> Мазкур уч тоифа кишиларнинг мусулмон <br /> эканлари аниқ. Чунки, агар иймон <br /> бўлмаса, шубҳасиз ҳеч қандай амал қабул <br /> қилинмайди. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﻋَﺒْﺪِ ﺍﻟﻠﻪِ ﺑْﻦِ ﻋُﻤَﺮَ ﻗَﺎﻝَ: ﻗَﺎﻝَ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ <br /> ﻭَﺳَﻠَّﻢَ: ﺛَﻼَﺛَﺔٌ ﻻَ ﻳَﻨْﻈُﺮُ ﺍﻟﻠﻪُ ﺇِﻟَﻴْﻬِﻢْ ﻳَﻮْﻡَ ﺍﻟْﻘِﻴَﺎﻣَﺔِ: ﺍﻟْﻌَﺎﻕُّ ﻟِﻮَﺍﻟِﺪَﻳْﻪِ <br /> ﻭَﺍﻟْﻤُﺪْﻣِﻦُ ﺍﻟْﺨَﻤْﺮِ ﻭَﺍﻟْﻤَﻨَّﺎﻥُ ﺑِﻤَﺎ ﺃَﻋْﻄَﻰ. ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟﻨَّﺴَﺎﺋِﻲُّ. <br /> Абдуллоҳ ибн Умар розийаллоҳу анҳу <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва <br /> салламдан ривоят қилади: “Уч (тоифа <br /> кимса борки,) Аллоҳ қиёмат кунида уларга <br /> қарамайди. Булар: ота-онасига оқ бўлган <br /> ва доимий тарзда хамр ичувчи ҳамда <br /> берган нарсасини миннат қилувчи <br /> кимса” (Насоий ривояти). <br /> Ушбу ривоятда охират куни Аллоҳнинг <br /> раҳматидан маҳрум бўладиган кимсалар <br /> ҳақида хабар қилинмоқда. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﺍﺑْﻦِ ﻋَﺒَّﺎﺱٍ ﻗَﺎﻝَ : ﻗَﺎﻝَ ﺍﻟﻨَّﺒِﻲُّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ : ﻋُﺮَﻯ <br /> ﺍﻹِﺳْﻼَﻡِ ﻭَﻗَﻮَﺍﻋِﺪُ ﺍﻟﺪِّﻳﻦِ ﺛَﻼَﺛَﺔٌ ﻋَﻠَﻴْﻬِﻦَّ ﺃُﺳِّﺲَ ﺍﻹِﺳْﻼَﻡُ ﻣَﻦْ ﺗَﺮَﻙَ <br /> ﻭَﺍﺣِﺪَﺓً ﻣِﻨْﻬُﻢْ ﻓُﻬُﻮَ ﺑِﻬَﺎ ﻛَﺎﻓِﺮٌ ﺣَﻼَﻝُ ﺍﻟﺪَّﻡِ : ﺷَﻬَﺎﺩَﺓُ ﺃَﻥْ ﻻَ ﺇِﻟَﻪَ ﺇِﻻَّ ﺍﻟﻠﻪُ <br /> ﻭَﺍﻟﺼَّﻼَﺓُ ﺍﻟْﻤَﻜْﺘُﻮﺑَﺔُ ﻭَﺻَﻮْﻡُ ﺭَﻣَﻀَﺎﻥَ . ﺛُﻢَّ ﻗَﺎﻝَ ﺍﺑْﻦُ ﻋَﺒَّﺎﺱٍ: <br /> ﺗَﺠِﺪُﻫُﻜَﺜِﻴﺮَ ﺍﻟْﻤَﺎﻝِ ﻻَ ﻳُﺰَﻛِّﻲ ﻭَﻻَ ﻳَﺰَﺍﻝُ ﺑِﺬَﻟِﻚَ ﻛَﺎﻓِﺮًﺍ ، ﻭَﻻَ ﻳَﺤِﻠُّﺪَﻣُﻪُ ، <br /> ﻭَﺗَﺠِﺪُﻩُ ﻛَﺜِﻴﺮَ ﺍﻟْﻤَﺎﻝِ ﻟَﻢْ ﻳَﺤُﺞَّ ﻓَﻼَ ﻳَﺰَﺍﻝُ ﺑِﺬَﻟِﻜَﻜَﺎﻓِﺮًﺍ ﻭَﻻَ ﻳَﺤِﻞُّ ﺩَﻣُﻪُ. <br /> ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺃَﺑُﻮ ﻳَﻌْﻠَﻰ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺿَﻌِﻴﻒٌ . <br /> Ибн Аббос розияллоҳу анҳу Набий <br /> соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят <br /> қилади: “Ислом арқонлари ва дин асослари <br /> учтадир. Ислом уларга асосланади. Ким <br /> улардан бирини тарк қилса, ўшанга кофир <br /> бўлади, қони ҳалол бўлади: лаа илааҳа <br /> иллаллоҳ деб гувоҳлик бериш, фарз <br /> намозларини ўқиш ва Рамазон рўзасини <br /> тутиш”. Кейин Ибн Аббос шундай деди: <br /> “Сен мол-дунёси кўп, аммо закот <br /> бермайдиган одамни кўрасан. У ўшанга <br /> кофирдир, унинг қони ҳалол эмас. Сен <br /> мол-дунёси бисёр, лекин ҳаж қилмайдиган <br /> кишини кўрасан. У ўшанга кофирдир, унинг <br /> қони ҳалол эмас” (Абу Яъло ривояти. <br /> Ривояти санади заиф). <br /> Ушбу ривоятдан келиб чиқиб айтиш <br /> мумкин, бирон амални тарк қилиш билан <br /> банда фақат ўзи тарк қилган ўша <br /> амалнигина инкор қилган бўлади. <br /> Бошқасини эмас, бир амални тарк қилиш <br /> билан умумий куфр маъноси <br /> тушунилмайди. Чунончи, Рамазон ойида <br /> рўза тутиб, аммо намозни тарк қилган <br /> одамнинг рўзаси қабул қилинишидан умид <br /> қилинади. Бироқ ҳар қандай ҳолатда беш <br /> маҳал фарз намозни узрсиз тарк қилиш <br /> жоиз эмас! https://taqvo.moy.su/news/rwza_tutib_namoz_w_imagan_bandaning_ukmi/2015-06-28-128 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/rwza_tutib_namoz_w_imagan_bandaning_ukmi/2015-06-28-128 Sat, 27 Jun 2015 22:15:55 GMT Савол: 1. Ассалому алайкум. Ота-она <br /> фарзандининг рўза тутишига қаршилик <br /> қилса, қандай йўл тутиш мақсадга <br /> мувофиқ бўлади? <br /> 2. Ассалому алайкум! Ёшим 21да. Ҳар <br /> йили рўза тутишга ҳаракат қиламан. 3-4 <br /> кун тутганимдан кейин дадам бас <br /> қилишимни, бошқа рўза тутмаслигимни <br /> айтади. Дадам врач. Айтишича, <br /> ошқозонимни касал қилиб оларканман. <br /> Лекин дадам ошқозон бўйича мутахассис <br /> эмас. Рўза инсон соғлиғи, организми учун <br /> фойдалилигини биламан, бироқ дадамга <br /> буни тушунтириб бўлмайди. Бу ҳақида <br /> гапиришга ҳам тортинаман. Бу йил рўзани <br /> қолдирмасдан тутяпман. Сабаби дадам ой <br /> бошида санаторияга кетган. Телефонда <br /> гаплашганимизда “нега рўза тутяпсан, бас <br /> қил, барибир борганимдан кейин <br /> тутмайсан!” деб койиб берди. Хуллас, рўза <br /> тутишимга дадам рози эмас. “Ота рози – <br /> Худо рози” деган гап бор. Қандай иш <br /> тутсам тўғри бўлади? Маслаҳат беринг, <br /> илтимос? Жавоб... Савол: 1. Ассалому алайкум. Ота-она <br /> фарзандининг рўза тутишига қаршилик <br /> қилса, қандай йўл тутиш мақсадга <br /> мувофиқ бўлади? <br /> 2. Ассалому алайкум! Ёшим 21да. Ҳар <br /> йили рўза тутишга ҳаракат қиламан. 3-4 <br /> кун тутганимдан кейин дадам бас <br /> қилишимни, бошқа рўза тутмаслигимни <br /> айтади. Дадам врач. Айтишича, <br /> ошқозонимни касал қилиб оларканман. <br /> Лекин дадам ошқозон бўйича мутахассис <br /> эмас. Рўза инсон соғлиғи, организми учун <br /> фойдалилигини биламан, бироқ дадамга <br /> буни тушунтириб бўлмайди. Бу ҳақида <br /> гапиришга ҳам тортинаман. Бу йил рўзани <br /> қолдирмасдан тутяпман. Сабаби дадам ой <br /> бошида санаторияга кетган. Телефонда <br /> гаплашганимизда “нега рўза тутяпсан, бас <br /> қил, барибир борганимдан кейин <br /> тутмайсан!” деб койиб берди. Хуллас, рўза <br /> тутишимга дадам рози эмас. “Ота рози – <br /> Худо рози” деган гап бор. Қандай иш <br /> тутсам тўғри бўлади? Маслаҳат беринг, <br /> илтимос? Жавоб учун олдиндан ташаккур! <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Аллоҳ таоло <br /> биз мўмин бандаларни ота-онага яхшилик <br /> қилишга, уларга итоат этишга чақирган. Бу <br /> фарз. Ота-онага итоатсизлик қилиш, <br /> уларга оқ бўлиш ҳаромдир. <br /> Бўйсуниш фақат яхши ишларда, солиҳ <br /> амалларда бўлади. Агар ота-она <br /> фарзандини гуноҳ ишга чақирса, <br /> маъсиятга сабаб бўладиган ишларни унга <br /> буюрса, фарзанд уларга итоат этмаса, <br /> гуноҳкор бўлмайди. Зеро, Холиққа <br /> (Аллоҳга) маъсият бўладиган ишларда <br /> махлуққа (одамларга) бўйсунилмайди. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﺒْﺪِ ﺍﻟﻠﻪِ ﺭَﺿِﻲَ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻨْﻪُ ﻋَﻦْ ﺍﻟﻨَّﺒِﻲِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ <br /> ﻗَﺎﻝَ: ﺍﻟﺴَّﻤْﻊُ ﻭَﺍﻟﻄَّﺎﻋَﺔُ ﻋَﻠَﻰ ﺍﻟْﻤَﺮْﺀِ ﺍﻟْﻤُﺴْﻠِﻢِ ﻓِﻴﻤَﺎ ﺃَﺣَﺐَّ ﻭَﻛَﺮِﻩَ ﻣَﺎ ﻟَﻢْ <br /> ﻳُﺆْﻣَﺮْ ﺑِﻤَﻌْﺼِﻴَﺔٍ ﻓَﺈِﺫَﺍ ﺃُﻣِﺮَ ﺑِﻤَﻌْﺼِﻴَﺔٍ ﻓَﻼَ ﺳَﻤْﻊَ ﻭَﻻَ ﻃَﺎﻋَﺔَ . ﺭَﻭَﺍﻩُ <br /> ﺍﻟْﺒُﺨَﺎﺭِﻱُّ ﻭَﻣُﺴْﻠِﻢٌ ﻭَﺃَﺻْﺤَﺎﺏُ ﺍﻟﺴُّﻨَﻦِ ﻭَﺃَﺣْﻤَﺪُ. <br /> Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу <br /> Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан <br /> ривоят қилади: “Мусулмон киши, <br /> маъсиятга буюрилмаса, ўзи яхши кўрадиган <br /> ва ёқтирмайдиган нарсаларда итоат этиши <br /> лозимдир. Агар маъсиятга буюрилса, қулоқ <br /> солиш ҳам, итоат этиш ҳам йўқ!” (Бухорий, <br /> Муслим, Сунан соҳиблари ва Аҳмад <br /> ривояти). <br /> Демак, мусулмон банда нафси <br /> хоҳлайдиган ва ўзи ёқтирмайдиган <br /> жабҳаларда ўзидан катталарга, <br /> ишбошиларга итоат этиши лозим бўлади. <br /> Қачонки унинг раҳбари ёки ота-онаси уни <br /> гуноҳ ишга буюрса, уларга бўйсунилмайди. <br /> Зеро, бунда уларга итоат этиш ҳаққи соқит <br /> бўлади. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﻠِﻲٍّ ﻋَﻦْ ﺍﻟﻨَّﺒِﻲِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻝَ: ﻻَ ﻃَﺎﻋَﺔَ <br /> ﻟِﻤَﺨْﻠُﻮﻕٍ ﻓِﻲ ﻣَﻌْﺼِﻴَﺔِ ﺍﻟﻠﻪِ ﻋَﺰَّ ﻭَﺟَﻞَّ. ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺃَﺣْﻤَﺪُ ﻭَﺍﻟﻄَّﺒَﺮَﺍﻧِﻲُّ <br /> ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺻَﺤِﻴﺢٌ. <br /> Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳу Набий <br /> соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят <br /> қилади: “Аллоҳ азза ва жаллага маъсият <br /> (қилинадиган ишлар) да махлуққа итоат <br /> этилмайди” (Аҳмад ва Табароний ривояти. <br /> Ҳадис санади саҳиҳ). <br /> Оламлар парвадигори ва Яратувчиси <br /> бўлган Аллоҳ таолога маъсият бўладиган <br /> ишларда Аллоҳ тарафидан яратилган ожиз <br /> бандага итоат этилмайди. Итоат фақат <br /> яхши ишларда бўлади. <br /> Маълумки, қодир ва соғлом ҳар бир <br /> мўмин-мусулмон банда учун Рамазон <br /> рўзасини тутиш фарз ҳисобланади. Буни <br /> узрсиз қолдириш жоиз эмас. Рамазон <br /> рўзасини бирон сабабсиз қолдириш катта <br /> гуноҳдир! Буни тарк этиш ҳатто ота- <br /> онанинг “рухсати” билан ҳам жоиз <br /> бўлмайди. Чунончи, агар фарзанд <br /> балоғатга етган ва рўза тутишга қодир <br /> бўлса, унинг рўза тутиши фарздир. Ота- <br /> онаси унинг рўза тутишига қаршилик <br /> қилсалар, уларга ётиғи билан <br /> тушунтириши, Рамазон рўзасини қолдириш <br /> соғлом бандалар учун мумкин эмаслигини <br /> айтиши керак бўлади. Агар улар <br /> тушунмасалар, рўза тутишда давом этади. <br /> Тўғри, Аллоҳ розилиги ота-она розилигига <br /> боғлиқ. Аммо ота ёки она боласини гуноҳ <br /> ишга буюриб туриб, “қилмасанг, сендан <br /> рози эмасман”, дейиши умуман нотўғри. <br /> Яна такрор айтамиз, Рамазон рўзасини <br /> тутиш фарз. Уни узрсиз қолдириш катта <br /> гуноҳдир! <br /> Агар ота-она рўза тутиш фарзанди <br /> соғлиғига зарар етказади, деб ўйласалар, <br /> буни моҳир табиб ёрдамида аниқланади, <br /> ўзларича хулоса чиқармайдилар. Аслида <br /> рўза соғлом одам учун кони фойдали <br /> ибодатдир. <br /> Хуллас, Рамазон ойи рўзасини тутиш ота- <br /> онанинг қаршилиги билан соқит бўлмайди, <br /> бундай ҳолатда уларга Ислом шариати <br /> моҳиятини тушунтирилади, улар ҳаққига <br /> ҳидоят ва инсоф сўраб дуо қилинади. <br /> Бироқ “Рамазон рўзасини тутишим шарт”, <br /> деб ота-онага қўполлик қилиб қўйиш ҳам <br /> тўғри эмас. Балки бунда муомалани <br /> чиройли қилиш, муҳими бандаси риоясини <br /> қиламан, деб фарз ибодатдан қолиб <br /> кетмаслик талаб этилади. Тавфиқ <br /> Аллоҳдандир! https://taqvo.moy.su/news/ota_onam_rwza_tutishimga_arshi_nima_ilaj/2015-06-28-127 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/ota_onam_rwza_tutishimga_arshi_nima_ilaj/2015-06-28-127 Sat, 27 Jun 2015 22:14:08 GMT Савол: ассалому алайкум! Рўзадор одам <br /> ухлаётганда туш кўриб, уйғонганда маний <br /> чиққанини билса, нима қилади? Рўзаси <br /> очиладими? <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Рамазон <br /> ойида рўзадор ҳолатида жунуб бўлиш <br /> ҳукми китобларда баён қилинган. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﺎﺋِﺸَﺔَ ﺯَﻭْﺝِ ﺍﻟﻨَّﺒِﻲِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻟَﺖْ : ﻗَﺪْ ﻛَﺎﻥَ <br /> ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻳُﺪْﺭِﻛُﻪُ ﺍﻟْﻔَﺠْﺮُ ﻓِﻲ ﺭَﻣَﻀَﺎﻥَ <br /> ﻭَﻫُﻮَ ﺟُﻨُﺐٌ ﻣِﻦْ ﻏَﻴْﺮِ ﺣُﻠُﻢٍ ﻓَﻴَﻐْﺘَﺴِﻞُ ﻭَﻳَﺼُﻮﻡُ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟْﺒُﺨَﺎﺭِﻱُّ <br /> ﻭَﻣُﺴْﻠِﻢٌ ﻭَﺍﻟﻠَّﻔْﻆُ ﻟَﻪُ ﻭَﺍﺑْﻦُ ﺣِﺒَّﺎﻥَ. <br /> Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг <br /> завжалари Оиша розияллоҳу анҳодан <br /> ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам баъзи вақтларда <br /> Рамазонда эҳтиломсиз (жимоъ сабабидан) <br /> жунуб ҳолатда тонг оттирар, кейин ғусл <br /> қилиб, рўза тутишда давом <br /> этардилар” (Бухорий, Муслим, ва Ибн <br /> Ҳиббон ривояти. Ривоят лафзи Муслимга <br /> тегишли). <br />... Савол: ассалому алайкум! Рўзадор одам <br /> ухлаётганда туш кўриб, уйғонганда маний <br /> чиққанини билса, нима қилади? Рўзаси <br /> очиладими? <br /> Жавоб: ва алайкумус салом. Рамазон <br /> ойида рўзадор ҳолатида жунуб бўлиш <br /> ҳукми китобларда баён қилинган. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﺎﺋِﺸَﺔَ ﺯَﻭْﺝِ ﺍﻟﻨَّﺒِﻲِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻟَﺖْ : ﻗَﺪْ ﻛَﺎﻥَ <br /> ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻳُﺪْﺭِﻛُﻪُ ﺍﻟْﻔَﺠْﺮُ ﻓِﻲ ﺭَﻣَﻀَﺎﻥَ <br /> ﻭَﻫُﻮَ ﺟُﻨُﺐٌ ﻣِﻦْ ﻏَﻴْﺮِ ﺣُﻠُﻢٍ ﻓَﻴَﻐْﺘَﺴِﻞُ ﻭَﻳَﺼُﻮﻡُ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟْﺒُﺨَﺎﺭِﻱُّ <br /> ﻭَﻣُﺴْﻠِﻢٌ ﻭَﺍﻟﻠَّﻔْﻆُ ﻟَﻪُ ﻭَﺍﺑْﻦُ ﺣِﺒَّﺎﻥَ. <br /> Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг <br /> завжалари Оиша розияллоҳу анҳодан <br /> ривоят қилинади: “Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам баъзи вақтларда <br /> Рамазонда эҳтиломсиз (жимоъ сабабидан) <br /> жунуб ҳолатда тонг оттирар, кейин ғусл <br /> қилиб, рўза тутишда давом <br /> этардилар” (Бухорий, Муслим, ва Ибн <br /> Ҳиббон ривояти. Ривоят лафзи Муслимга <br /> тегишли). <br /> Демак, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва <br /> саллам баъзи вақтларда кечаси жимоъ <br /> қилиб, ғусл қилишни тонг отгунича <br /> кечиктирар эдилар. Шу билан бирга <br /> жунубликлари у зотга рўза тутишга халал <br /> бермасди. Тонг отганидан кейин ғусл <br /> қилардилар. <br /> Имом Қуртубий айтади: “Бу ривоятдан <br /> икки хил фойда олинади. Биринчиси, у зот <br /> Рамазонда жимоъ қилиб, рухсат эканини <br /> баён қилиш учун ғуслни тонг отгандан <br /> кейинги вақтга кечиктирар эдилар. <br /> Иккинчиси, у зотдаги жунублик эҳтилом <br /> сабабидан эмас, балки жимоъ сабабидан <br /> бўларди. Сабаби у зот эҳтилом <br /> бўлмасдилар. Зеро, эҳтилом <br /> шайтондандир. У зот шайтон <br /> васвасасидан маъсумдирлар”. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﺃَﺑِﻲ ﺑَﻜْﺮِ ﺑْﻦِ ﻋَﺒْﺪِ ﺍﻟﺮَّﺣْﻤَﻦِ ﻗَﺎﻝَ : ﻛُﻨْﺖُ ﺃَﻧَﺎ ﻭَﺃَﺑِﻲ ﻓَﺬَﻫَﺒْﺖُ ﻣَﻌَﻪُ <br /> ﺣَﺘَّﻰ ﺩَﺧَﻠْﻨَﺎ ﻋَﻠَﻰ ﻋَﺎﺋِﺸَﺔَ ﺭَﺿِﻲَ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻨْﻬَﺎ ﻗَﺎﻟَﺖْ: ﺃَﺷْﻬَﺪُ ﻋَﻠَﻰ <br /> ﺭَﺳُﻮﻝِ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﺇِﻥْ ﻛَﺎﻥَ ﻟَﻴُﺼْﺒِﺢُ ﺟُﻨُﺒًﺎ ﻣِﻦْ <br /> ﺟِﻤَﺎﻉٍ ﻏَﻴْﺮِ ﺍﺣْﺘِﻼَﻡٍ ﺛُﻢَّ ﻳَﺼُﻮﻣُﻪُ ﺛُﻢَّ ﺩَﺧَﻠْﻨَﺎ ﻋَﻠَﻰ ﺃُﻡِّ ﺳَﻠَﻤَﺔَ ﻓَﻘَﺎﻟَﺖْ <br /> ﻣِﺜْﻞَ ﺫَﻟِﻚَ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟْﺒُﺨَﺎﺭِﻱُّ ﻭَﻣُﺴْﻠِﻢٌ . <br /> Абу Бакр ибн Абдураҳмондан ривоят <br /> қилинади: “Мен отам билан бирга эдим. <br /> Бас, у билан Оиша розияллоҳу анҳонинг <br /> олдига бордик. У: “Мен Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам эҳтиломсиз, <br /> жимоъ сабабидан жунуб ҳолда тонг <br /> оттириб, кейин рўза тутишда давом <br /> этганларига гувоҳ бўлганман”, деди. Кейин <br /> Умму Саламанинг олдига кирдик. У ҳам <br /> шундай деди” (Бухорий ва Муслим <br /> ривояти). <br /> Демак, жунублик банданинг рўза тутишига <br /> халал бермайди. Қолаверса, рўзадор <br /> ҳолида жунубликдан ғусл қилиш жоиз <br /> саналади. <br /> Шу билан бирга, кечаси жунуб бўлган одам <br /> дарҳол ёки тонг отмасидан олдин ғусл <br /> қилиб олиши афзал эканини ҳам эслатиб <br /> ўтиш керак. <br /> ﻭَﻋَﻦْ ﺃُﻡِّ ﺳَﻠَﻤَﺔَ ﺯَﻭْﺝِ ﺍﻟﻨَﺒِﻲِّ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻟَﺖْ: ﻛَﺎﻥَ <br /> ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋَﻠَﻴْﻪِ ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻳُﺼْﺒِﺢُ ﺟُﻨُﺒًﺎ ﻣِﻦَ ﺍﻟﻨِّﺴَﺎﺀِ ﻣِﻦْ <br /> ﻏَﻴْﺮ ﺣُﻠْﻢٍ ﺛُﻢَّ ﻳَﻈَﻞُّ ﺻَﺎﺋِﻤًﺎ. ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﺑْﻦُ ﺧُﺰَﻳْﻤَﺔَ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺻَﺤِﻴﺢٌ . <br /> Уммул мўминин Умму Салама розияллоҳу <br /> анҳодан ривоят қилинади: “Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам эҳтиломсиз, <br /> аёллар сабабидан жунуб ҳолда тонг <br /> оттириб, кейин рўзани давом <br /> эттирардилар” (Ибн Хузайма ривояти. <br /> Ривоят санади саҳиҳ). <br /> Эҳтилом сабабидан рўза очилмаслигига <br /> мана бу ривоят далил бўлади. <br /> ﻋَﻦْ ﻋَﺎﺋِﺸَﺔَ ﺭَﺿِﻲَ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻨْﻬَﺎ ﺃَﻥَّ ﺭَﺳُﻮﻝَ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ <br /> ﻭَﺳَﻠَّﻢَ ﻗَﺎﻝَ: ﺭُﻓِﻊَ ﺍﻟْﻘَﻠَﻢُ ﻋَﻦْ ﺛَﻼَﺛَﺔٍ : ﻋَﻦْ ﺍﻟﻨَّﺎﺋِﻢِ ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﺴْﺘَﻴْﻘِﻆَ ﻭَﻋَﻦْ <br /> ﺍﻟْﻤُﺒْﺘَﻠَﻰ ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﺒْﺮَﺃَ ﻭَﻋَﻦْ ﺍﻟﺼَّﺒِﻲِّ ﺣَﺘَّﻰ ﻳَﻜْﺒُﺮَ . ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺃَﺑُﻮ ﺩَﺍﻭُﺩَ ﻭَﺍﺑْﻦُ <br /> ﻣَﺎﺟَﻪْ ﻭَﺃَﺣْﻤَﺪُ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺻَﺤِﻴﺢٌ . <br /> Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят <br /> қилинишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам шундай деганлар: “Уч <br /> (тоифа) дан: уйқудаги одам тургунича, <br /> бемор (мажнун) тузалгунича ва ёш бола <br /> катта бўлгунича, қалам <br /> кўтарилгандир” (Абу Довуд, Ибн Можа ва <br /> Аҳмад ривояти. Ҳадис санади саҳиҳ). <br /> Демак, уйқудаги одам мукаллаф эмас, <br /> ухлаб ётган ҳолида қилган иши учун <br /> гуноҳкор бўлмайди. Маълумки, эҳтилом <br /> тушда жинсий алоқани кўриш оқибатида <br /> юзага келади. <br /> ﻋَﻦْ ﺃَﺑِﻲ ﺳَﻌِﻴﺪٍ ﺍﻟْﺨُﺪْﺭِﻱِّ ﻗَﺎﻝَ: ﻗَﺎﻝَ ﺭَﺳُﻮﻝُ ﺍﻟﻠﻪِ ﺻَﻠَّﻰ ﺍﻟﻠﻪُ ﻋَﻠَﻴْﻪِ <br /> ﻭَﺳَﻠَّﻢَ: ﺛَﻼَﺙٌ ﻻَ ﻳُﻔْﻄِﺮْﻥَ ﺍﻟﺼَّﺎﺋِﻢَ: ﺍﻟْﺤِﺠَﺎﻣَﺔُ ﻭَﺍﻟْﻘَﻲْﺀُ ﻭَﺍﻹﺣْﺘِﻼَﻡُ. <br /> ﺭَﻭَﺍﻩُ ﺍﻟﺘِّﺮْﻣِﺬِﻱُّ ﻭَﺍﻟْﺒَﻴْﻬَﻘِﻲُّ ﻭَﺍﻟﺪَّﺍﺭَﻗُﻄْﻨِﻲُّ ﻭَﺳَﻨَﺪُﻩُ ﺿَﻌِﻴﻒٌ . <br /> Абу Саид Худрий розияллоҳу анҳу <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва <br /> салламдан ривоят қилади: “Уч нарса <br /> рўзани очмайди: қон олдириш, қайт қилиш <br /> ва эҳтилом” (Термизий, Байҳақий ва <br /> Дорақутний ривояти. Ривоят санади <br /> заиф). <br /> Имом Баззор мазкур ҳадисни айнан <br /> юқоридаги лафз билан Абдуллоҳ ибн <br /> Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят <br /> қилган. <br /> Савбон розияллоҳу анҳу Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят <br /> қилади: “Уч нарса рўзага монеълик <br /> қилмайди: қон олдириш, қайт қилиш ва <br /> эҳтилом. Рўзадор қасдан қусишга ҳаракат <br /> қилмасин!” (Табароний ривояти. Ҳадис <br /> санади заиф). <br /> Агар эҳтилом сабабидан рўза очиладиган <br /> бўлса, бандани тоқатидан ташқари <br /> нарсага ундалган бўлади. Зеро, тушида <br /> жинсий алоқани кўрган банда ўз ихтиёри <br /> билан маний чиқаришдан сақлана <br /> олмайди. <br /> Демак, тонг отганда жунуб ҳолда бўлиб, <br /> рўзани ният қилиш ва бомдод намозидан <br /> олдин ғусл қилиш жоиз. Афзали тонг <br /> отишидан олдин ғусл қилиб олишдир. <br /> Ким Рамазон кундузида уйқусида эҳтилом <br /> бўлиб қолса, рўзаси бузилмайди, унга қазо <br /> ва каффорат вожиб бўлмайди. <br /> Эҳтиёткорлик билан ғусл қилиб, рўзасини <br /> давом эттираверади. Валлоҳу аълам! https://taqvo.moy.su/news/rwzador_uj_usida_zhunub_bwlib_olsa_nima_bwladi/2015-06-28-126 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/rwzador_uj_usida_zhunub_bwlib_olsa_nima_bwladi/2015-06-28-126 Sat, 27 Jun 2015 22:12:44 GMT Рўза тутишнинг ўзига хос ҳикматлари ҳам <br /> мавжуд. Бу ҳикматларни рўзадор билмоғи <br /> ва тўғри англамоғи лозим. Аллоҳ <br /> субҳонаҳу ва таоло бандасини бир амалга <br /> бекордан-бекор буюрмайди, албатта. <br /> Шунингдек, Аллоҳ таоло инсонни буюрган <br /> амалларнинг барча сир ва ҳикматларидан <br /> тўлиғича воқиф этмади. Аллоҳ таоло: <br /> "Сизларга жуда оз илм <br /> берилгандир" (Исро, 85-оят), деган. <br /> Одамзотга илм ва тафаккур тоқатига <br /> яраша берилди. Одам эса бу оламдаги <br /> воқеа-ҳодисаларнинг моҳияти ва сирини <br /> тўлиқ билишга қодир эмас. Биринчидан, <br /> билишга инсоннинг ақл қуввати заифлик <br /> қилса, иккинчидан, сирларни билиш- <br /> билмасликдан унга ҳеч қандай фойда <br /> бўлмаслиги мумкин. Қолаверса, инсон бир <br /> нарсани билиб олгач, унга бошқа <br /> қизиқмай қўяди. Инсон табиатида сирли <br /> нарсаларга қизиқиш ҳисси кучли бўлади. <br /> Шунинг учун бўлса керак, Аллоҳ таоло ўзи <br /> буюрган ибодатларнинг ҳамма сиридан <br /> ... Рўза тутишнинг ўзига хос ҳикматлари ҳам <br /> мавжуд. Бу ҳикматларни рўзадор билмоғи <br /> ва тўғри англамоғи лозим. Аллоҳ <br /> субҳонаҳу ва таоло бандасини бир амалга <br /> бекордан-бекор буюрмайди, албатта. <br /> Шунингдек, Аллоҳ таоло инсонни буюрган <br /> амалларнинг барча сир ва ҳикматларидан <br /> тўлиғича воқиф этмади. Аллоҳ таоло: <br /> "Сизларга жуда оз илм <br /> берилгандир" (Исро, 85-оят), деган. <br /> Одамзотга илм ва тафаккур тоқатига <br /> яраша берилди. Одам эса бу оламдаги <br /> воқеа-ҳодисаларнинг моҳияти ва сирини <br /> тўлиқ билишга қодир эмас. Биринчидан, <br /> билишга инсоннинг ақл қуввати заифлик <br /> қилса, иккинчидан, сирларни билиш- <br /> билмасликдан унга ҳеч қандай фойда <br /> бўлмаслиги мумкин. Қолаверса, инсон бир <br /> нарсани билиб олгач, унга бошқа <br /> қизиқмай қўяди. Инсон табиатида сирли <br /> нарсаларга қизиқиш ҳисси кучли бўлади. <br /> Шунинг учун бўлса керак, Аллоҳ таоло ўзи <br /> буюрган ибодатларнинг ҳамма сиридан <br /> бандасини воқиф қилмади. Бир қисмини <br /> шу дунёда билдирган бўлса, бир қисмини <br /> охиратга сақлаб қўйди. Шу боис <br /> банданинг ибодатга қизиқиши асло <br /> сўнмайди, ҳар доим уни чин дилдан <br /> бажаришга интилади. Масалан, намоз, <br /> рўза, ҳаж ва закот каби шариат <br /> рукнларини олайлик. Мўмин банда бу <br /> ибодатларни адо этишда (иймони бут <br /> бўлса) ҳеч қачон зерикмайди. Намоз <br /> бадан билан бажариладиган ибодат, закот <br /> нафс ёқтирган молидан фақир- <br /> муҳтожларга бериш билан боғлиқ ибодат, <br /> рўза эса нафсни у ёқтирган нарсалардан <br /> тўсиш ва ман этиш билан боғлиқ ибодат. <br /> Банда бу амалларни бир умр бажариб <br /> юрса ҳам, асло зерикмайди, кўнгли <br /> совимайди ва иштиёқи сўнмайди. <br /> Аллоҳ таоло ва Унинг Расули рўзанинг бу <br /> дунё ва охиратдаги бир қанча <br /> фойдаларини айтган. Аммо унинг барча <br /> сирларини муфассал баён қилмаслигининг <br /> бир қанча сабаблари бор, албатта. Ожиз <br /> банда ўша сабаб ва сирларни тўлиғича <br /> англаб олишга қодир эмас. Шундай экан, <br /> биз ҳам ушбу ўринда рўзанинг <br /> ҳикматларини Аллоҳ таоло ва Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам <br /> билдирганига мувофиқ баён қилишга <br /> ҳаракат қиламиз: <br /> Биринчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, банда Аллоҳ таоло <br /> ризолиги ниятида рўза тутганда нафси <br /> ёқтирган таом, ичимлик ва жимоъни тарк <br /> қилиш билан қурбат ҳосил этади. <br /> Шунингдек Аллоҳга убудияти <br /> мукаммаллиги, муҳаббати зиёдалиги ва <br /> унинг ҳузуридаги ажр-савобдан <br /> умидворлигини амалда намойиш этади. <br /> Мана шу ҳолат қайси банданинг нафсига <br /> оғирлик қилса, иймони заиф бўлса, рўза <br /> қаттиқ машаққат ва қийинчилик бўлиб <br /> туюлади. Демак, рўзадор нафси ёқтирган <br /> лаззатли нарсалардан бежиз воз <br /> кечмайди. Балки келажакда ўзи учун <br /> бундан ҳам лаззатлироқ ва ширинроқ таом <br /> ва ичимликлар бўлишига ишонади. Фақат <br /> бунинг мавжудлиги хусусида инсонда <br /> етарли билим бўлса, рўза ҳолатида фоний <br /> лаззатдан ўзини тийиш осонлашади. <br /> Иккинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, рўза тақвони оширишда <br /> ёрдам беради. Иймонли киши учун тақво <br /> жуда ҳам зарур. Тақво эгаси рўза тутиб, <br /> ўзини аста-секин синовдан ўтказиб <br /> боради. Ҳаттоки у ҳалол таом ва <br /> ичимликдан тийилиш, ё хотинига яқинлик <br /> қилишда нафс истагини қанчалик <br /> жиловлай олишини намоён этиши айнан шу <br /> тақво билан боғлиқ. Аслида рўзадор ўзини <br /> тийган лаззатли нарсалар ҳаром эмас. <br /> Лекин рўза тутиш маҳали маълум <br /> вақтгача улардан фойдаланиш ҳаром <br /> қилинган. Рўзадорнинг тақвоси кучли <br /> бўлса, бундай синовлар пайти ўзини <br /> йўқотиб қўймайди ва ўз сабр-бардошининг <br /> қувватини билиб олади. Ҳар бир инсон <br /> ўзига хос табиат эгаси бўлиб, у ўзи <br /> яшаётган муҳит таъсирида яхшиликни ҳам, <br /> ёмонликни ҳам ўзлаштиради. Кўпинча <br /> бунга аҳамият берилмайди. Инсон ана <br /> шундай муҳитда яшаб рўза тутиш туфайли <br /> яхши амалларини кўпайтириб, ёмон <br /> амаллардан воз кечишга киришади. Чунки <br /> инсон яшайдиган муҳитда яхшилик ҳам, <br /> ёмонлик ҳам ҳар доим ёнма-ён юради. <br /> Бунда қайси жиҳат устунлик қилса, инсон <br /> феъл-атвори ҳам шунга қараб <br /> шаклланади. Рўза ана шундай ҳолларда <br /> яхшиликни қабул қилиш ва ёмонликдан <br /> воз кечишда ўзига хос кўринмас қалқон <br /> вазифасини ўтайди. Кимки рўзадор <br /> ҳолида ўзининг камчилик ва нуқсонларини <br /> тафтиш қилиб, улардан қутулиш <br /> чораларини ўйласа, рўзанинг <br /> ҳикматларини англаб олади. Шу боис бу <br /> ой тақво, сабр-қаноат ва покланиш ойи, <br /> деган бир қанча сифатлар билан <br /> тавсифланади. <br /> Учинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, фикр ва зикр учун қалб <br /> очиқ бўлади. Чунки қорин ҳар доим тўқ <br /> юришга одатланса, бундай ҳолат қалбни <br /> қотириб, инсонни фикр ва зикрдан <br /> узоқлаштиради ва Аллоҳни танимайдиган <br /> қилиб қўяди. Шунинг учун Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳар доим оз <br /> еб-ичишга буюрганлар. Абу Сулаймон <br /> Дороний: "Агар нафс оч қолса ва чанқаса, <br /> қалб покланади ва юмшайди. Агар у тўқ <br /> бўлса, қалб кўр бўлади", деган экан. <br /> Ҳақиқатдан ҳам қорни тўқ одам бора- <br /> бора танбаллик, дангасалик ва <br /> ҳафсаласизлик касалига мубтало бўлади. <br /> У ҳатто қўлини совуқ сувга урмасдан <br /> яшашни хоҳлаб қолади. Арзимас уй <br /> юмушларини бажаришда қийналади. Бу <br /> ҳолат кўпроқ айрим бой-амалдор кишилар <br /> ҳаётида кузатилади. Демак, бундай <br /> кишилар қалби фикр ва зикрдан бутунлай <br /> узоқлашган десак хато бўлмайди. Чунки <br /> фикр ва зикр деганда улар ўз нафсини <br /> қийнамаслик ва жиндай бўлса ҳам унга <br /> малол келтирмасликни ўйлайдиган бўлиб <br /> қолади. Демак, рўза инсонни уйғотади, <br /> қалбини фикр ва зикрга мойил қилади. <br /> Рўза ибодати инсон ўз ҳаддини билиш, <br /> туғёнга тушмаслик ва инсоний даражасини <br /> сақлашда катта аҳамият касб этади. <br /> Тўртинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, бой ва тўқ яшайдиган <br /> кишилар рўза туфайли Аллоҳнинг <br /> неъматлари қадрини англайди. Ҳатто ўзи <br /> учун оддий ҳолга айланган еб-ичиш ҳам <br /> оч қолган маҳалда қанчалик катта неъмат <br /> эканини ҳис этади. Шундан кейин у <br /> муҳтож қариндош-уруғ ва таниш- <br /> билишларини эслаб, уларга ёрдам беришни <br /> ўйлайди, фақир-муҳтожлар ҳолидан хабар <br /> олади. Умуман олганда, кўпчилик Аллоҳ <br /> неъматларини бир ёқлама тасаввур <br /> қилади. Мабодо озгина мол-дунё берилса, <br /> шуни Аллоҳ берган неъмат деб қаралади. <br /> Бундай кишилар Аллоҳнинг неъматларини <br /> тор маънода тушунадилар. Ҳаётга тўғри <br /> назар ташланса, Аллоҳ ўз неъматларини <br /> ҳеч кимдан аямагани, ҳаммага баробар <br /> улашгани аён бўлади. Инсон яратилиши – <br /> неъмат, унга берилган аъзолар ва <br /> уларнинг фаолияти – неъмат, яратилган <br /> озуқа, ичимлик ва бошқа нарсалар ҳам <br /> ўзига хос алоҳида бир неъмат. Бу саноқни <br /> чексиз давом эттириш мумкин. Рўза <br /> ибодати инсонга Аллоҳ берган <br /> неъматларни кенгроқ тасаввур этишга йўл <br /> очади ва ҳақиқий шукр қилишга ўргатади. <br /> Бешинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, рўза туфайли инсон <br /> нафсини тийиб, уни ўзига бўйсундиради. <br /> Инсонга нафсини тия олиши ҳар доим <br /> мушкул бўлган. Тақводор зотлар ҳам <br /> нафсини тергаб турган. Нафс бир нарсани <br /> хоҳлаб турган вақтда уни қилишдан бош <br /> тортган. Шундай қилиш билан нафс <br /> жиловини қўлга олганлар. Молик Динор <br /> сут ичишни хоҳлаганида қирқ йил сут <br /> ичмади. Бир киши унга сут келтирганида <br /> сутни бир муддат қўлида тутиб турди-да, <br /> у кишига қайтарди ва шундай деди: “Сен <br /> ичгил, мен қирқ йилдан бери сабр қилдим. <br /> Шунча сабр қилиб энди нафсни истагига <br /> етказмайман”. <br /> Чунки нафс кўпинча нопок ишларни <br /> ҳам кишининг кўзига чиройли қилиб <br /> кўрсатади ва сабр-қаноатни хуш <br /> кўрмайди. Ҳаётимизда нафс жиловини ўз <br /> ҳолига ташлаб қўйиб, турли-туман бало- <br /> офат ва мусибатларга учраётган кишилар <br /> кўп. Улар нафс нимани буюрса, шуни <br /> бажаришни ўзи учун ҳар кунги машғулотга <br /> айлантириб олади. Бу тоифа одамлар <br /> охир-оқибат нафс истагини қондириш учун <br /> бошқа бировларнинг ҳақ-ҳуқуқига тажовуз <br /> қилишдан ҳам тоймайдилар. <br /> Уларни ўзининг роҳат-фароғати ва айш- <br /> ишрати қизиқтиради, шу йўлда қимматли <br /> умрини бой берадилар. Шунинг учун ҳам <br /> рўза ибодати баднафсликка қарши тўсиқ <br /> бўлиб, нафс истагини енгади ва инсонга <br /> ўзини танитади. <br /> Олтинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, рўза нафс истагини <br /> енгишда ёрдам беради, инсонни ҳаққа <br /> бўйсундиради, кибр-ҳавосини кетказади. <br /> Нафс истагини енгиб ўтиш осон иш эмас. <br /> Бунинг учун дастлаб очлик ва ташналикни <br /> бошдан ўтказиш лозим. Оддий очлик ва <br /> ташналикка тоқат қила олмаган одам <br /> каттароқ лаззатлардан ўзини тийиб <br /> туриши мушкул. Таом иштаҳа қўзғаб <br /> турган вақтидан бир оз кечикса, қанчалик <br /> жаҳл қилиб, безовта бўламиз. Айни чанқаб <br /> турган маҳалда бир ҳўплам сув кўзимизга <br /> жуда қадрли туюлади, уни ичмасак <br /> кўзимизга дунё қоронғу бўлиб кўринади. <br /> Ривоятларда, қорин ва фарж дўзахнинг <br /> икки эшиги, ким бу икки эшикни ёпса, <br /> дўзахнинг икки эшигини беркитади, <br /> дейилган. Бир ривоятда Юсуф <br /> алайҳиссаломга: "Ер хазиналари қўлингда <br /> бўла туриб, нима учун оч юрасан?" <br /> дейилганда, у киши: "Очларни унутиб, <br /> тўйишдан қўрқаман", деган эканлар. <br /> Нафс худди тутқич бермас асов ва ўжар <br /> ҳайвон. Агар қорнини тўйдирсанг, у сенга <br /> тутқич бергиси келмайди . Агар уни оч <br /> қолдирсанг, сенга бўйсуниб, нима ишга <br /> буюрса ҳам индамай бажаради. Нафс ҳам <br /> шу жонивор сингари ҳамма нарса муҳайё <br /> бўлган вақтда қайсарлик қилади. Агар <br /> очлик ва ташналик туфайли қийналса, <br /> ортиқча ҳою ҳаваслардан тийилиб, ўз <br /> ҳолига қайтади ва уни бошқариш <br /> осонлашади. <br /> Еттинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, танадаги қон томирлар <br /> очлик ва ташналик сабабли тораяди. <br /> Шундан сўнг шайтон ҳам баданда юра <br /> олмайди. Маълумки, шайтон одам <br /> фарзандининг қон томирларида айланиб <br /> юриб, уни туғён ва васвасага солади. Рўза <br /> ибодати туфайли шайтоний васваса сўниб, <br /> шаҳват ва ғазаб қуввати кетади. Шунинг <br /> учун Расулуллоҳ алайҳиссалом: "Эй <br /> йигитлар, сизлардан ким уйланишга қодир <br /> бўлса, уйлансин. Албатта, у кўзни юмувчи <br /> ва фаржни сақловчироқдир. Ким унга <br /> қодир бўлмаса, ўзига рўзани вожиб <br /> қилсин. Албатта, рўза шаҳватни <br /> сўндиради", деганлар (Муттафақун алайҳ). <br /> Демак, шайтоннинг ҳийла-найранги ва <br /> васвасаси нафс билан боғлиқ. У инсонни <br /> нафс воситасида турли ёмонликларга <br /> ундайди ва ҳалокатга бошлайди. Очлик ва <br /> ташналик шайтоннинг ана шундай бемалол <br /> ҳаракатига тўсқинлик қилади. Шайтон <br /> шундан сўнг ноумид бўлиб, рўза тутган <br /> кишини йўлдан оздириш чорасини <br /> тополмай қийналади. <br /> Саккизинчи ҳикмат <br /> Бу ҳикматга кўра, рўза пайти таом ейиш <br /> камайганидан ҳазм қилиш аъзолари «дам <br /> олади». Бадан тўпланиб қолган турли <br /> рутубат ва ортиқча нарсалардан қутулади. <br /> Рўзанинг соғлик учун ниҳоятда фойдали <br /> экани шу вақтга қадар табиблар <br /> томонидан жуда кўп айтилган, <br /> муолажаларда амалиётга татбиқ қилинган. <br /> Аммо тиб илми ҳам рўзанинг фойдалари <br /> ва сирларини тўлиғича очиб беролган <br /> эмас. Биз ҳам бунга ортиқча эътибор <br /> қаратишдан ўзимизни тиямиз. Чунки <br /> мўмин-мусулмон киши рўза тутишда <br /> фақат бадан соғлиги ва танага фойда <br /> бериш жиҳатларини мақсад қилиб <br /> олмайди. Зотан, рўза тутишдаги ният <br /> ёлғиз баданга қаратилган эмас. Рўза <br /> ибодатидан руҳ ҳам шифо топади. Руҳий <br /> шифодан эса дунё манфаати билан <br /> бирга охират фойдаси ҳам кўзланади. <br /> Рўза тутишнинг ҳикматлари бундан ҳам <br /> кўпроқ бўлиши мумкин. Биз ҳозирча шулар <br /> билан кифояландик. Шуниси ҳам ҳар бир <br /> ақл эгаси учун етарлидир. Аллоҳ <br /> ҳаммамизни бу ҳикматлардан воқиф <br /> бўлишга мушарраф этсин. <br /> Бобомурод Эрали <br /> Манба: www.muxlis.uz https://taqvo.moy.su/news/rwzaning_ikmatlari/2015-06-28-125 Янги мақолалар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/rwzaning_ikmatlari/2015-06-28-125 Sat, 27 Jun 2015 22:11:10 GMT Оламлар парвардигори Аллоҳга ҳамду <br /> санолар, пайғамбар ва елчиларнинг энг <br /> шарафлиси саййидимиз Муҳаммадга, унинг <br /> оиласи ва ҳамма асҳобларига саловот ва <br /> саломлар бўлсин! <br /> Бу рисола Рамазон ойига соғ-саломат <br /> етиб келган мусулмон киши Рамазон <br /> ойидан Аллоҳга ибодат қилишда унумли <br /> фойдаланиши учун йўлланган. <br /> «Рамазон ойини кутиб олиш учун 10 <br /> насиҳат» деб номланган рисоламиз <br /> мусулмон киши муборак ойда қандай қилиб <br /> ибодатни кўпайтириш услублари ва шу <br /> борадаги иймоний ишоралар баёнидир. <br /> Аллоҳдан тўғри йўлга йўллашини ҳамда бу <br /> ишимни Аллоҳнинг улуғ юзи учун бўлишини <br /> сўрайман. <br /> Рамазонни қандай кутиб оламиз? <br /> Ҳар нарсанинг мавсуми бўлгани каби <br /> ибодатларнинг ҳам мавсумлари бор. <br /> Рамазон ибодат мавсумларининг энг <br /> каттасидир. Мусулмон киши ибодат <br /> мавсумларини ғанимат билмоғи, бўшлик <br /> қилмасдан, ундан унумли фойдаланмоғи, <br /> вақтларини жадвалг... Оламлар парвардигори Аллоҳга ҳамду <br /> санолар, пайғамбар ва елчиларнинг энг <br /> шарафлиси саййидимиз Муҳаммадга, унинг <br /> оиласи ва ҳамма асҳобларига саловот ва <br /> саломлар бўлсин! <br /> Бу рисола Рамазон ойига соғ-саломат <br /> етиб келган мусулмон киши Рамазон <br /> ойидан Аллоҳга ибодат қилишда унумли <br /> фойдаланиши учун йўлланган. <br /> «Рамазон ойини кутиб олиш учун 10 <br /> насиҳат» деб номланган рисоламиз <br /> мусулмон киши муборак ойда қандай қилиб <br /> ибодатни кўпайтириш услублари ва шу <br /> борадаги иймоний ишоралар баёнидир. <br /> Аллоҳдан тўғри йўлга йўллашини ҳамда бу <br /> ишимни Аллоҳнинг улуғ юзи учун бўлишини <br /> сўрайман. <br /> Рамазонни қандай кутиб оламиз? <br /> Ҳар нарсанинг мавсуми бўлгани каби <br /> ибодатларнинг ҳам мавсумлари бор. <br /> Рамазон ибодат мавсумларининг энг <br /> каттасидир. Мусулмон киши ибодат <br /> мавсумларини ғанимат билмоғи, бўшлик <br /> қилмасдан, ундан унумли фойдаланмоғи, <br /> вақтларини жадвалга солиб, ибодатларнинг <br /> турлари ва миқдорларини кўпайтиришда <br /> тиришмоғи ва бошқалар билан бу соҳада <br /> баҳслашмоғи лозим. Аллоҳ Таоло айтади: <br /> «Бас, баҳслашгувчи кишилар (мана шундай <br /> мангу неъматга етиш йўлида) <br /> баҳслашсинлар» . (Мутаффифун: 26). <br /> Мусулмон биродарим, Рамазонни <br /> қуйидаги насиҳатлар асосида кутиб олишга <br /> ҳаракат қилинг: <br /> Биринчи насиҳат: Рамазон ойига соғ- <br /> саломат етиб олишни Аллоҳдан ёлвориб <br /> сўранг. Чунки саломат киши рўза, намоз, <br /> дуо ва бошқа ибодатларни кўпроқ қилиш <br /> имконига эга бўлади. Анас инб Молик <br /> розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган <br /> ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва <br /> саллам: «Эй Аллоҳим! Бизга Ражаб ва <br /> Шаъбонда барака бергин, Рамазонга <br /> етказгин!», деб дуо қилардилар. <br /> Салафи солиҳ Рамазондан олдин "Бизни <br /> Рамазонга етказ" деб дуо қилишар, <br /> Рамазондан кейин эса "Биздан <br /> ибодатларимизни қабул эт", деб дуо <br /> қилишарди. <br /> Рамазон ҳилолини кўрганингизда ушбу <br /> дуони қилинг: «Аллоҳу акбар, Аллоҳумма <br /> аҳиллаҳу алайна бил амни вал ийман <br /> вассаламати вал ислам, ваттавфиқи лима <br /> туҳиббу ва тардо, Роббий ва Роббукаллоҳ» <br /> «Аллоҳу акбар! Эй Аллоҳим! Бу ойни бизга <br /> омонлик, иймон, саломатлик, ислом ва <br /> Ўзинг яхши кўрадиган, рози бўладиган <br /> (ишга) нарсага муяссар этишлик билан <br /> чиқаргин. (Эй Ой,) Бизнинг хам, сенинг ҳам <br /> Парвардигоринг Аллоҳдир!» (Термизий ва <br /> Доримий ривоят қилганлар, ибн Ҳиббон <br /> саҳиҳ деганлар). <br /> Иккинчи насиҳат: Муборак Рамазон <br /> ойига етиб олганингизга Аллоҳга ҳамду <br /> санолар айтинг. <br /> Имом Нававий ўзининг «ал-Азкор» <br /> китобида: "Кимга очиқ бир неъмат <br /> янгиланса-насиб қилса, ёки очиқ бир бало <br /> ундан даф бўлса, у Аллоҳ таъолога шукр <br /> қилиб сажда қилиши, ёки Аллоҳга лойиқ <br /> бўлган ҳамду санолар айтиши мустаҳабдир" <br /> деганлар. Банданинг тоат-ибодат қилишга <br /> муваффақ бўлиши Аллоҳ бандага берган <br /> энг буюк неъматлардан бири бўлса, унинг <br /> Рамазонга соғ-саломат кириб келиши. буни <br /> унга ато қилган Аллоҳга ҳамду сано <br /> айтишини тақозо қиладиган яна бир <br /> неъматдир. <br /> Алҳамду лиллаҳи ҳамдан касийрон, <br /> кама ямбағи лижалали важҳиҳи ва ъазийми <br /> султониҳ! <br /> Учинчи насиҳат: Рамазон кириши <br /> муносабати билан хурсандчилик ва шод- <br /> ҳуррамликни изҳор қилиш. <br /> Расулуллоҳ саллоллҳу алайҳи васаллам <br /> ўз саҳобаларини Муборак Рамазон ойи <br /> кириб келиши билан қутлаганликлари <br /> собитдир. Айтардиларки: «Рамазон ойи <br /> кирди, Рамазон ойи муборак ой, унда рўза <br /> тутишни Аллоҳ сизларга фарз қилди, бу <br /> ойда жаннатлар эшиклари очилади ва <br /> дўзахлар эшиклари беркитилади». Имом <br /> Аҳмад ривоят қилган. <br /> Саҳоба ва тобеинлар бу ойга қаттиқ <br /> аҳамият берар, унинг кириши билан <br /> хурсанд бўлардилар. Яхшиликлари кўп ва <br /> раҳматлар ёғиладиган мавсум келгани <br /> хабарини эшитишдан кўра катта <br /> хурсандчилик борми?! <br /> Тўртинчи насиҳат : Рамазондан яхши <br /> фойдаланиш учун аввалдан тайёргарлик <br /> кўриш. <br /> Афсуслар бўлсинки, кўпчилик одамлар <br /> дунё ишларига яхшилаб ўрганиб чиқиб, <br /> етарли таёргарликдан кейин киришадилар. <br /> Лекин охрат ишларига камдан-кам одам <br /> таёргарлик кўради. Бу мўмин кишининг бу <br /> дунёдаги вазифасини яхши идрок <br /> қилмаслик, нафсини тарбия қилиш йўлида <br /> Аллоҳ билан боғланиш учун муҳим бўлган <br /> мавсумларни эсдан чиқариш ёки аҳамият <br /> бермаслик самарасидир. <br /> Рамазон ойини кеча ва кундузларини <br /> тоат ибодатда ўтказиш учун ҳар бир <br /> мусулмон ўзи учун амалий дастур таёрлаши <br /> зарур. Қўлингиздаги ушбу рисола Рамазон <br /> ойини тоат ибодатда ўтказишга ёрдам <br /> беради деб умид қиламиз. <br /> Бешинчи насиҳат: Рамазон ойидан <br /> унумли фойдаланиш, ҳар бир сониясини <br /> солиҳ амаллар билан тўлғазишга қасд <br /> қилиш. <br /> Кимки Аллоҳга сидқидилдан юзланса <br /> Аллоҳ уни кўзлаган мақсадига еткаради, <br /> тоат-ибодатга муваффақ қилади ва <br /> яхшилик йўлларини енгил қилиб қўяди. <br /> Аллоҳ Таоло айтади: «агар улар Оллоҳга <br /> (иймон келтиришда) содиқ-ростгўй <br /> бўлганларида, албатта ўзлари учун яхшироқ <br /> бўлур эди» . Муҳаммад сураси 21 – оят. <br /> Олтинчи насиҳат: Рамазонга тааллуқли <br /> ҳукмларни ўрганиш. <br /> Мўъмин Аллоҳга илм билан онгли <br /> равишда ибодат қилмоғи керак. Аллоҳ <br /> фарз қилган нарсаларда "билмабман" <br /> деган узр қабул бўлмайди. Рамазон рўзаси <br /> ҳам шундай фарзлардан бўлиб, ҳар бир <br /> мусулмон унинг ҳукмларини Рамазон ойи <br /> киришидан аввал ўрганиб чиқмоғи лозим. <br /> Шундагина у Аллоҳ даргоҳида қабул <br /> бўладиган суратда рўза тутишга муваффақ <br /> бўлади. Аллоҳ Таоло айтади: «Бас, агар <br /> ўзларингиз билмайдиган бўлсангизлар аҳли <br /> илмлардан сўранглар» . )Анбиё: 7) <br /> Еттинчи насиҳат: Гуноҳ ва ёмон ишларни <br /> тарк қилиш, ҳамма гуноҳлардан содиқ <br /> тавба қилиб, уларни ташлаб, уларга <br /> қайтмасликка азм қилиш. <br /> Рамазон тавба ойидир, киши шу ойда <br /> тавба қилмаса қачон тавба қилади, ахир?! <br /> Аллоҳ Таоло айтади: «Барчаларингиз <br /> Аллоҳга тавба қилинглар, эй мўъминлар! <br /> Шоядки (шунда) нажот топсангизлар». <br /> (Нур:31) <br /> Саккизинчи насиҳат : Руҳий таёргарлик. <br /> Рамазон фазли ва аҳкомлари ҳақида <br /> ёзилган китоб, мақолаларни ўқиш ва шу <br /> мавзудаги дарсларни тинглаш билан киши <br /> ўзини бу муборак ойни кутиб олишга руҳий <br /> таёрлаши керак. Расулуллоҳ соллаллоҳу <br /> алайҳи ва саллам Шаъбон ойининг охирги <br /> кунларида асҳобларини Рамазонни ғанимат <br /> билишга чақириб «Рамазон ойи келди…» <br /> дердилар, ҳадис тўлалигича юқорида ўтди. <br /> Тўққизинчи насиҳат: Бу муборак ойда <br /> Аллоҳ йўлига даъват қилишга таёрланиш. У <br /> қуйидаги суратларда бўлиши мумкин: <br /> - Масжидда намозҳонларга Рамазон <br /> ҳақида қисқа мавъизалар айтиш. <br /> - Ҳонадонда 5-10 дақиқали дарс <br /> уюштириш. Бу дарсда рўза аҳкомларидан <br /> ўқиб бериш. Бунинг учун муносиб вақтни <br /> ҳар ким имкониятига қараб тайинлайди. <br /> - Рамазон ҳақидаги китоб ва <br /> кассеталар тарқатиш. <br /> - Рамазон совғасини таёрлаш. Бунда <br /> Рамазон ҳақидаги китобча, кассета ва <br /> бошқалардан иборат ихчамгина совға <br /> таёрлаш мумкин. Совғани ҳалтачага солиш <br /> ёки бошқа усулда ўраш мумкин. <br /> - Камбағал, бева-бечоралар ҳақида <br /> одамларга эслатма бериш, қўлдан келганча <br /> уларга садақа қилиш, закотни чиқариб <br /> шундай кишиларни топиб беришга <br /> чақириш. <br /> Ўнинчи насиҳат: Рамазонни янги нурли <br /> саҳифа билан бошлаймиз. Бу қуйидагилар <br /> билан бўлади: <br /> - Аллоҳга содиқ тавба қиламиз. <br /> - Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва <br /> салламга буюрган нарсаларини қилиш, <br /> қайтарган нарсаларидан тийилиш билан <br /> эргашамиз. <br /> - Ота-она, қариндошлар, хотин ва <br /> фарзандларимизга яхшилик қиламиз, <br /> қариндошлик алоқаларини <br /> мустаҳкамлаймиз. <br /> - Жамиятимиздаги энг солиҳ <br /> кишилардан бўлиш ва бошқаларга <br /> фойдали бўлишга ҳаракат қиламиз, чунки <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам <br /> айтганлар: «Одамларнинг яхшироғи уларга <br /> кўп нафи тегадиганидир». <br /> Мусулмон киши Рамазонни қақраган ер <br /> ёмғирни, киши узоқ муштоқ бўлган азизини <br /> кутиб олгандай қаршилайди. <br /> Эй Аллоҳим, Бизни Рамазонга еткаргин <br /> ва биздан унда қилган ибодатларимизни <br /> қабул қилгин! <br /> Биродарингиз: <br /> Холид инб Абдурраҳмон ад-Дарвиш Ал- <br /> Аҳсаа шаҳри <br /> Абу Абдурроҳман таржимаси https://taqvo.moy.su/news/ramazonni_kutib_olish_uchun_10_nasi_at/2015-05-19-124 Одоблар Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/ramazonni_kutib_olish_uchun_10_nasi_at/2015-05-19-124 Tue, 19 May 2015 01:23:58 GMT Бисмиллаҳир-роҳманир-роҳийм. Аллоҳ <br /> таолога ҳамду санолар, Пайғамбаримиз <br /> Муҳаммадга чексиз салавоту саломлар <br /> айтамиз! <br /> Ислом динида бандаларни ҳалол-пок ризқ <br /> талабида меҳнат қилишга тарғиб <br /> қилинган. Мўмин банда пок ният билан <br /> касб-ҳунар орқали кўплаб ажр-савобларни <br /> қозониши мумкин. <br /> Аллоҳ таоло барча жонзотларнинг ризқини <br /> ўз зиммасига олганини баён қилиб шундай <br /> марҳамат қилади: “Ўрмалаган нарса борки, <br /> барчасининг ризқи Аллоҳнинг <br /> зиммасидадир. У зот уларнинг турар <br /> жойларини хам, борар жойларини ҳам <br /> билур. Ҳамма нарса очиқ равшан Китобда <br /> бордир” (Ҳуд сураси, 6-оят). <br /> Яна У Зот кундузни бандалар тирикчилик <br /> қилишлари учун қулай қилиб қўйганини <br /> билдириб, шундай деган: “ (Аллоҳ) сизлар <br /> учун кеча ва кундузни унга (яъни, кечада) <br /> ором олишларингиз, (кундузи эса) Унинг <br /> фазл-ризқидан исташларингиз ва шукр <br /> қилишларингиз учун пайдо қилиб қўйган... Бисмиллаҳир-роҳманир-роҳийм. Аллоҳ <br /> таолога ҳамду санолар, Пайғамбаримиз <br /> Муҳаммадга чексиз салавоту саломлар <br /> айтамиз! <br /> Ислом динида бандаларни ҳалол-пок ризқ <br /> талабида меҳнат қилишга тарғиб <br /> қилинган. Мўмин банда пок ният билан <br /> касб-ҳунар орқали кўплаб ажр-савобларни <br /> қозониши мумкин. <br /> Аллоҳ таоло барча жонзотларнинг ризқини <br /> ўз зиммасига олганини баён қилиб шундай <br /> марҳамат қилади: “Ўрмалаган нарса борки, <br /> барчасининг ризқи Аллоҳнинг <br /> зиммасидадир. У зот уларнинг турар <br /> жойларини хам, борар жойларини ҳам <br /> билур. Ҳамма нарса очиқ равшан Китобда <br /> бордир” (Ҳуд сураси, 6-оят). <br /> Яна У Зот кундузни бандалар тирикчилик <br /> қилишлари учун қулай қилиб қўйганини <br /> билдириб, шундай деган: “ (Аллоҳ) сизлар <br /> учун кеча ва кундузни унга (яъни, кечада) <br /> ором олишларингиз, (кундузи эса) Унинг <br /> фазл-ризқидан исташларингиз ва шукр <br /> қилишларингиз учун пайдо қилиб қўйгани <br /> Унинг раҳмат-марҳаматидандир” (Қасас <br /> сураси, 73-оят). <br /> Бошқа оятда: “Аллоҳ сизлар ором <br /> олишингиз учун кечани ва (касбу кор, <br /> сайру саёҳат қилишингиз учун) очиқ-ёруғ <br /> кундузни яратиб қўйган Зотдир. Албатта <br /> Аллоҳ одамларга фазлу марҳамат <br /> соҳибидир. Лекин одамларнинг кўплари <br /> шукр қилмайдилар” (Ғофир сураси, 61- <br /> оят). <br /> Яна бир бошқа оятда: “Кундузни эса <br /> тирикчилик (учун белгиланган вақт) <br /> қилдик”, дейилган(Набаъ сураси, 11-оят). <br /> Аллоҳ таоло кундузни тирикчилик учун <br /> осон қилиб қўйганининг ҳикматлари бисёр. <br /> Мазкур ҳикматлардан бири банда Аллоҳ <br /> таоло берган ризқни ҳаракат ҳамда <br /> меҳнат билан касб қилишидир. Аллоҳ <br /> таоло бандаларини дунёни обод қилишга <br /> буюрган. Бунинг учун бандалар ҳалол касб <br /> билан шуғулланишлари лозим. Бусиз дунё <br /> обод бўлмайди. Аллоҳ инсон боласини ер <br /> юзига халифа қилди. Агар инсон ҳаракат <br /> ва меҳнат қилмай қўйса, у ўз Раббисининг <br /> амрига буйсунмай, исён қилган бўлади <br /> ҳамда ўзига юклатилган улкан бурчни <br /> унутган кимса ҳисобланади. Шунинг учун <br /> мўмин-мусулмон банда ўзининг ҳалол <br /> касби ва меҳнати орқали Аллоҳ таолога <br /> ибодат қилган ҳисобланади. <br /> Инсон ризқ топиш учун бирор ҳунарни <br /> эгаллаши мустаҳабдир. <br /> Инсон дунё ҳаётини покиза ўтказиши, <br /> иффатини сақлаши, бошқаларга қарам <br /> бўлиб қолмаслиги учун меҳнат билан <br /> шуғулланиши, иложи бўлса, бирор касб- <br /> ҳунар эгаси бўлишга ҳаракат қилиши <br /> лозим. Шунда унинг қадри баланд, шаъни <br /> улуғ, ҳаёти ибратли, сўзи эътиборли <br /> бўлади. <br /> Аллоҳ таоло Қуръонда шундай деган: <br /> “Энди қачон намоз адо қилингач, Ер <br /> (юзи) га тарқалиб, Аллоҳнинг фазлу <br /> марҳаматидан (ризқу рўз) истайверинглар. <br /> Аллоҳни кўп зикр қилингларки, шояд <br /> нажот топарсизлар” (Жумъа сураси, 10- <br /> оят). <br /> Аллоҳ таоло шундай дейди: “У (Аллоҳ) <br /> сизлар учун ерни хокисор-бўйсунгувчи <br /> қилиб қўйган зотдир. Бас, (Ернинг) ҳар <br /> томонида (сайр-саёҳат қилиб ё тижорат <br /> билан ёки деҳқончиликни касб қилиб) <br /> юраверинглар ва (Аллоҳ берган) ризқ- <br /> рўзидан енглар. Ёлғиз Унинг ҳузурига <br /> тирилиб чиқиш – қайтиш бордир” (Мулк <br /> сураси, 15-оят). <br /> Мазкур оятларда бандаларни ризқ <br /> талабида ҳаракат қилиш, ҳаёт учун, уни <br /> обод қилиш учун интилишга тарғиб <br /> қилиниб, дангасалик ва ишёқмасликдан <br /> қайтарилмоқда. <br /> Ҳадисларда ҳам ҳалол касб-ҳунар ва <br /> меҳнатнинг фазилатлари зикр қилинган. <br /> Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: <br /> “Албатта, Аллоҳ касб-кор қилувчи мўмин <br /> бандани яхши кўради”, дедилар <br /> (Табароний Ибн Умар розияллоҳу анҳудан <br /> ривоят қилган). <br /> Умар ибн Хаттоб шундай деган: “Менга <br /> бир одам кўринишидан яхшига ўхшаб <br /> туюлса, “унинг бирор ҳунари борми?” деб <br /> сўрайман. Агар “ҳунари йўқ”, деб жавоб <br /> қилишса, менинг назаримда унинг қадри <br /> тушади”. <br /> Ўтган пайғамбарлар, солиҳ зотларнинг <br /> барчалари касб-ҳунар билан <br /> шуғулланишган. Пайғамбаримиз Муҳаммад <br /> соллаллоҳу алайҳи васалламнинг савдо- <br /> сотиқ қилганлари маълум. У зот <br /> соллаллоҳу алайҳи васалламга яхшилик <br /> билан эргашган салафи солиҳларимиз ҳам <br /> касб-ҳунарли бўлишган. <br /> Ҳадисда шундай дейилган: “Сизлардан <br /> бирингизнинг қўлида бир хурмо кўчати <br /> бўлгани ҳолда қиёмат қоим бўлиб қолса <br /> ҳам барибир эксин. Қиёмат бўляпти, деб <br /> отиб юбормасин”. <br /> Ҳикоя қилинишича Xорун ар-Рашид кўчат <br /> экаётган қарияни кўриб қолди. Унга: <br /> – Отахон! Сиз бу экаётган ниҳолнинг <br /> мевасини кўрмайсиз-ку, бу қадар терлаб <br /> пишасиз. Ўзингизни кўп қийнаманг, – <br /> деди. <br /> Қария Xорун ар-Рашидга: <br /> – Эй подшоҳ! Биздан аввалгилар дарахт <br /> экдилар. Биз улардан баҳраманд бўлдик. <br /> Энди биз ҳам экяпмизки, биздан <br /> кейингилар баҳраманд бўлишсин, – деб <br /> жавоб берди. <br /> Xорун ар-Рашид мўйсафиднинг бу <br /> ҳикматли сўзидан мамнун бўлиб, дарҳол <br /> чўнтагидан бир олтин олиб қарияга <br /> узатибди. Шунда у: <br /> – Подшоҳим! Кўрдингизми? Эккан <br /> ниҳолимнинг мевасини ҳозир олдим, – <br /> дебди. <br /> Касб-ҳунар ва меҳнат билан дунё обод <br /> бўлади, гуллаб яшнайди. Дангасалик эса <br /> одамга фақат шармандалик олиб келади, <br /> хорлик келтиради. Пайғамбаримиз <br /> соллаллоҳу алайҳи васаллам ожизлик ва <br /> дангасаликдан паноҳ сўраганлар. Биз ҳам <br /> у зотга уммат ўлароқ дангасаликдан <br /> йироқ бўлишимиз ҳамда ўзимизнинг ҳалол <br /> меҳнатимиз билан эл-юртга, <br /> мусулмонларга манфаат келтиришга <br /> астойдил ҳаракат қилишимиз лозим. <br /> Ҳаким Абул Қосим айтади: “Ҳалолдан касб <br /> қилиш иффатли камбағални <br /> гўзаллаштиради, заифнинг муҳтожлигини <br /> бекитади, пасткаш ғийбатчининг тилини <br /> кесади”. <br /> “Бўстонул-орифин” китобида шундай нақл <br /> қилинган: “Кишида олтита хислат бўлса, у <br /> одамларнинг саййиди бўлади. Учтаси уйдан <br /> ташқарисида, учтаси уйнинг ичида. Уйдан <br /> ташқаридаги хислатлар: олимлардан <br /> истифода этиш – илм олиш, тақводорлар <br /> билан аралашиб юриш, ўзини ва <br /> оиласининг озуқасини ҳалол йўл билан <br /> талаб қилиш. Уйнинг ичидагилари: аҳли <br /> оиласи билан уламолардан эшитган <br /> нарсаларини эслаши, тақводорлардан <br /> кўрган нарсага амал қилиши, оиласининг <br /> тоқатига этадиган кийим ва таомни ҳозир <br /> қилиши”. <br /> Касб-ҳунарнинг фазилатлари ҳақида <br /> уламоларимизнинг айтган ҳикматли панд- <br /> насиҳатлари жуда ҳам бисёр бўлиб, биз <br /> юқорида улардан айримларини мухтасар <br /> зикр қилиб ўтдик, холос. Бир яхшиликка <br /> тарғиб қилишдан олдин аввал унинг <br /> фазилатларини зикр қилиш ўтган <br /> уламоларимизнинг гўзал одатлари <br /> бўлганлиги учун ҳам биз уларга эргашиб, <br /> касб-ҳунар фазилатлари тўғрисида <br /> қисқача тўхталиб ўтдик. <br /> Касб-ҳунарнинг шариатдаги ҳукми <br /> Уламоларимиз касб-ҳунар ҳамда меҳнат <br /> қилишнинг ҳукми борасида шундай <br /> дейишган: “Касб-кор билан шуғулланиш <br /> шунга муҳтож ва қодир бўлган одам учун <br /> фарздир. Чунки балоғатга етган инсон ўз <br /> зиммасидаги молиявий бурчларини шу йўл <br /> билан адо этади. У ўзига, аёлига, кичик <br /> болаларига, қийналган ота-онасига, Аллоҳ <br /> йўлида жангга ва бошқа ишларга сарф <br /> қилиш учун ишлаши лозим. <br /> Моли ва ўз обрўсини ошириш, фароғатда <br /> яшаш, оиласига кенглик яратиш учун касб- <br /> кор билан шуғулланиш жоиз. Касб <br /> инсоннинг дини, обрўси ва одамийлигини <br /> сақлаган ҳолда ва зиммасидаги бурчларини <br /> адо этишга халақит бермайдиган шаклда <br /> бўлиши керак”. <br /> Мусулмонлар юртида хоҳ эҳтиёж бўлсин, <br /> хоҳ бўлмасин, барча ҳунарларнинг асоси <br /> йўлга қўйилган бўлиши фарзи кифоядир. <br /> Касб-ҳунарлар ҳукм жиҳатидан бир неча <br /> турга бўлинади: <br /> 1. Фарз касб. Бу ўзи ва оиласи, қарзларини <br /> адо этиш, қарамоғидаги нафақадор <br /> одамларнинг таъминоти учун етадиган <br /> миқдорда пул топиш. Агар ўзи ва <br /> оиласининг эҳтиёжига ғамлаб қўйиш учун <br /> меҳнат қилса, бу ҳам жоиз. <br /> 2. Мустаҳаб касб. Бу юқоридаги <br /> миқдордан зиёда касб бўлиб, фақирга <br /> ёрдам бериш, қариндошга мурувватли <br /> бўлиш учун меҳнат қилишдир. Бундай <br /> меҳнат нафл ибодатлар билан машғул <br /> бўлишдан афзалдир. <br /> 3. Мубоҳ касб. Бу зиёдалик ва ҳаёт <br /> гўзаллиги учун кўпроқ ишлаш, дегани. <br /> 4. Макруҳ касб. Бу ҳалол йўл билан бўлcа <br /> ҳам мақтаниш ва молпарастлик <br /> мақсадида меҳнат қилишдир. <br /> Меҳнат ва ҳунар ўртасидаги фарқ <br /> Меҳнат билан ҳунарнинг ўзаро муносабати <br /> шундай изоҳланади: “Ҳунар билан меҳнат <br /> ўртасидаги алоқа шуки, меҳнатнинг <br /> маъноси ҳунардан кўра кенгроқдир. Чунки <br /> меҳнат баъзан ҳунар бўлади, баъзан ҳунар <br /> бўлмайди”. <br /> Ўзбек тилининг изоҳли луғатида меҳнатга <br /> “кишининг ақл ёки куч билан амалга <br /> оширадиган мақсадли фаолияти; иш” деб <br /> таъриф берилган. Ҳунарнинг таърифида <br /> эса “кишининг муайян тайёргарлик талаб <br /> қиладиган, тирикчилигининг асосий <br /> манбаи бўлган машғулоти; касб” дейилган. <br /> Демак, меҳнат инсоннинг нима бўлса ҳам <br /> бирор иш тури билан машғул бўлиши, <br /> касб-ҳунар эса махсус илм ва алоҳида <br /> тайёргарлик натижасида ҳосил <br /> қилинадиган малакаси, ихтисослигидир. <br /> Касб-корнинг турлари <br /> Сарахсий айтади: “Касб-кор йўллари тўрт <br /> хилдир: ижара, тижорат, зироат, синоат <br /> (ҳунармандчилик, ишлаб чиқариш, саноат). <br /> Буларнинг барчаси мубоҳликда <br /> баробардир”. <br /> Мовардий бу айтилганлар қаторига <br /> чорвачиликни илова қилган. <br /> Ҳаётда мавжуд касб турларининг барчаси <br /> бевосита ёки билвосита мана шу тўрт <br /> навнинг биронтасига киради. “Синоат” <br /> сўзини ҳолатга қараб, “саноат” деб ҳам, <br /> “ҳунармандчилик” ёки “касб” деб ҳам <br /> таржима қилиш мумкин. Араблар шеър <br /> ёзиш, чиройли сўзлаш каби ақлий <br /> фаолиятдан тортиб, қўлда бажариладиган <br /> жуда кўп ишларни “синоат” калимаси <br /> билан ифодалашади. <br /> Ислом фуқаҳолари оят ва ҳадисларга <br /> асосланган ҳолда касб-ҳунарлар <br /> таснифига жиддий аҳамият қаратишган ва <br /> китобларда турли касбларнинг зикрига <br /> кенг ўрин беришган. <br /> Касб-ҳунарлар икки гуруҳга тасниф <br /> қилинади: <br /> Биринчи гуруҳ – шарафланадиган касблар; <br /> Иккинчи гуруҳ – паст даражали касблар. <br /> Фуқаҳоларимиз паст даражали касбларни <br /> ҳам иккига ажратишган: <br /> Улардан бири – ҳаромлиги қатъий <br /> далиллар билан баён қилинган касблар; <br /> Иккинчиси – ҳаромлиги қатъий далилларга <br /> асосланмаган ҳунарлар. <br /> Уламолар шарафли соҳаларнинг энг улуғи <br /> илмдир, дейдилар. Илм маърифат <br /> йўлларини очишга боғлиқ амалларнинг энг <br /> шарафлиси эканида бирор ихтилоф <br /> бўлмаган. <br /> Фуқаҳолар шарафланадиган касбларни <br /> ўзлари асосланган жиҳатларга кўра <br /> таққослаганлар. Улар энг шарафли касб <br /> илмий соҳа ва илмга боғлиқ бўлган <br /> қозилик ва раҳбарлик соҳалари эканига <br /> иттифоқ қилишган. Шунинг учун <br /> ҳанафийлар “мударрис йигит амирнинг <br /> қизига уйланишга лойиқ”, деб ёзганлар. <br /> Мударрис бугунги тилда ўқитувчи, <br /> муаллим ёки педагог, дейилади. <br /> Ўқитувчилик касбининг мақоми ва қадри <br /> турли жамиятларда турличадир. Илм <br /> қадрланадиган жамиятларда муаллимлик <br /> улуғ касбдир. <br /> Илмдан сўнг касбларнинг энг улуғи ва <br /> афзали ҳақида қадимдан уламоларимиз <br /> турлича ижтиҳод қилганлар. Бу масалада <br /> ҳанафий мазҳаби уламоларининг хулосаси <br /> шуки, ҳам ризқ келишига, ҳам Исломнинг <br /> кучайишига xизмат қиладиган амал <br /> касбларнинг афзалидир. <br /> Қадимги уламолар илмдан кейинги <br /> даражада зироат, ундан сўнг тижорат, <br /> кейин саноат келишини айтишади. <br /> Айримлар зироатдан аввал тижоратни <br /> тилга олишади. Бу мавзудаги ижтиҳодлар <br /> ва фикрларнинг умумий маъноси шундан <br /> иборатки, ҳар бир замонда қайси иш <br /> одамларга кўпроқ фойда келтирадиган <br /> бўлса, ўша энг яхши касб саналади. Бунга <br /> қуйидаги ҳадис далилдир. Абдуллоҳ ибн <br /> Умар розияллоҳу анҳудан ривоят <br /> қилинади: “Бир одам Расулуллоҳ <br /> соллаллоҳу алайҳи ва саллам олдиларига <br /> келиб сўради: “Эй Расулуллоҳ, <br /> одамларнинг қайси бири Аллоҳга <br /> суюклироқ?” Расулуллоҳ: “Одамлар ичида <br /> Аллоҳга энг суюкли инсон одамлар учун <br /> кўпроқ фойда етказадиганидир”, дедилар <br /> (“Ат-тарғиб ват-тарҳиб”). <br /> Паст даражали касблар <br /> Паст даражали касблар икки турга <br /> бўлинади: <br /> 1. Ҳаромлиги қатъий бўлган ишлар; <br /> 2. Ҳаромлиги аниқ эмас, аммо ёқимсиз <br /> касблар. <br /> Фуқаҳолар шарафли касбларни ажратиш <br /> учун паст даражали ҳунарларни аниқлашга <br /> қаттиқ эътибор беришган. Паст даражали <br /> ҳунарлар деганда одамийликни <br /> кетказадиган, инсон шаънини <br /> пасайтирадиган ҳар қандай иш <br /> тушунилади. Фуқаҳолар зинокорлик, ароқ <br /> сотиш каби ҳаром касбларни паст <br /> даражали ҳунарлар эканига иттифоқ <br /> қилишган. Улар ҳаром касблардан <br /> ташқари паст даражали ҳунарларни <br /> белгилашда икки хил усулни қўллашган. <br /> Биринчи усул. Аниқ сифатлар билан <br /> белгилаш. Бунга мисол шофеийлар <br /> нажосатга қўл уриладиган ҳар қандай <br /> ҳунар паст ишдир, дейишган. <br /> Иккинчи усул. Паст ҳунарларни урфга <br /> кўра белгилаш. Бу кўпчилик уламоларнинг, <br /> жумладан, шофеийларнинг ҳам <br /> йўлларидир. Улар паст ҳунарларни <br /> белгилашда ўзлари яшаган асрда амалда <br /> бўлган урфга суянган ҳолда ижтиҳод <br /> қилганлар. <br /> Иккинчи усулга кўра, паст даражали <br /> ҳунарлар замон ва маконга қараб ёки <br /> одамларнинг урф-одатларига кўра <br /> белгиланади. Шундай экан, бир даврда <br /> ёки бир мамлакатда паст саналган иш <br /> бошқа бир замонда ёки бошқа бир <br /> жамиятда яхши иш, деб қаралиши мумкин. <br /> Китобларда шариат ҳаром қилган <br /> амалларни ифлос касблар, дея <br /> қораланган. Одамлар ундай ишлардан <br /> узоқ бўлишлари учун унга тегишли <br /> ҳукмлар баён қилинган. <br /> Ифлос касб бировнинг молини ғайри <br /> шаръий йўл билан олишдир. Бунга қимор, <br /> алдамчилик, босқинчилик, ҳақларни инкор <br /> қилиш, эгаси рози бўлмаган молни ёки <br /> эгаси рози бўлса ҳам шариат ҳаром қилган <br /> молни ўзлаштириш киради. Фоҳишалик <br /> пули, коҳинлик пули, ароқ, тўнғиз <br /> кабиларнинг пуллари шунга мисол бўлади. <br /> Исломда ифлос касбларнинг гуноҳлиги ва <br /> зарарлари баён қилинади ҳамда бундай <br /> ишлар билан шуғулланиш давлат <br /> томонидан тақиқланади. Мовардий <br /> ўзининг“Ал-аҳкомус-султонийя” номли <br /> асарида шундай дейди: “Тартиб нозири <br /> одамларни коҳинлик ва бемаъни ишлар <br /> билан шуғулланишдан манъ қилади. Бундай <br /> ишда олди-берди қилганларга таъзир <br /> беради”. <br /> Гувоҳлиги рад этиладиган касб эгалари <br /> Фуқаҳолар мунажжим, фолбин каби ҳаром <br /> касб эгасининг гувоҳлиги рад этилишига <br /> иттифоқ қилишган. Шунингдек, рибога кўп <br /> йўлиқадиган заргарлик ва саррофлик <br /> касби эгалари учун ҳам (агар улар <br /> рибодан ҳазар қилишмаса) шу ҳукм <br /> қўлланади. <br /> Фақиҳлар паст даражали касблар, <br /> масалан, қон олувчи, ахлат тозаловчи <br /> каби касб эгаларининг гувоҳлиги ҳақида <br /> ихтилоф қилишган. Тўғриси шуки – <br /> ҳанафийлар, шофеийлар, моликийлар ва <br /> бир қавлда ҳанбалийлар ундай касб <br /> эгаларининг гувоҳликлари қабул қилинади, <br /> дейишган. Чунки бундай касбларни солиҳ <br /> инсонлар ҳам қилишган. Аллоҳ таоло <br /> Қуръонда шундай марҳамат қилади: <br /> “Аллоҳнинг ҳузурида энг ҳурматли <br /> бўладиганингиз энг тақволи <br /> бўлганингиздир” (Ҳужурот сураси, 13-оят). <br /> Моликий ва шофеийлар, бу ишни қилувчи <br /> одамнинг тирикчилиги ва оиласининг <br /> таъминоти шу ишга боғлиқ бўлиб қолмаган <br /> бўлса, ўзи ҳам шу ишнинг эгаси бўлмагани <br /> ҳолда ўз ихтиёри билан шуни танлаган <br /> бўлса, гувоҳлиги қабул қилинмайди, <br /> дейишган. Чунки бу унинг фаросати кам <br /> эканига далолат қилади. Аммо у одам шу <br /> ишнинг устаси бўлса ёки мажбурликдан <br /> қилаётган бўлса, гувоҳлиги рад этилмайди. <br /> Умиджон Турсинов тайёрлади <br /> Фойдаланилган манбалар рўйхати: <br /> 1. “Фатово Ҳиндийя”. <br /> 2. “Ҳошияту ибн обидин”. <br /> 3. “Ал-мавсуатул-фиқҳийя ал-кувайтийя”. <br /> 4. Абул Лайс ас-Самарқандий, “Бўстонул- <br /> орифин”. <br /> 5. Алоуддин Мансур, “Қуръон маънолари <br /> таржимаси”. <br /> 6. Зиёвуддин Раҳим ва Одилхон қори <br /> Юнусхон ўғли, “Кенг ризқ ва барака <br /> омиллари”. https://taqvo.moy.su/news/kasb_unar_bilan_bo_li_ukmlar/2015-04-10-123 Фиқҳ Sayyod_Bek https://taqvo.moy.su/news/kasb_unar_bilan_bo_li_ukmlar/2015-04-10-123 Fri, 10 Apr 2015 19:04:01 GMT